MUSTAQIL ISH

KIRISH Mashina va mexanizmlarning ishonchliligi, xavfsizligi hamda samaradorligi zamonaviy sanoatning eng muhim ustuvor yo'nalishlaridan biri hisoblanadi. Texnologik taraqqiyotning shiddatli sur'atlari, murakkab muhandislik tizimlarining keng tarqalishi va ularning inson hayoti, iqtisodiyotga ta'siri ortib borayotganligi sababli, ushbu tizimlarning ishlash muddati davomida barqarorligini ta'minlash muhim vazifa bo'lib qolmoqda. Ayniqsa, avtomobilsozlik, aviatsiya, kemasozlik, energetika va og'ir sanoat kabi sohalarda ishlatiladigan mashina komponentlarining uzoq muddatli ekspluatatsiyasi jarayonida yuzaga keladigan charchoq hodisasi jiddiy oqibatlarga, jumladan, avariyalar, katta moddiy zarar va inson qurbonlariga olib kelishi mumkin. Shu sababli, mashina komponentlarining charchoqqa bardoshliligini o'rganish, uning xavfsizlikka ta'sirini tahlil qilish va oldini olish mexanizmlarini ishlab chiqish hozirgi kunda nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham juda dolzarb masaladir. Materiallarning takroriy yuklanishlar ostida o'z xususiyatlarini o'zgartirishi va hatto yuklanish qiymati materialning oquvchanlik chegarasidan past bo'lsa ham buzilishga uchrashi kuzatiladi. Ushbu hodisa materialning charchoqqa chidamliligi deb ataladi va aynan shu omil ko'plab konstruksiyalar va mashina qismlarining xizmat muddatini belgilab beruvchi asosiy mezonlardan biridir. Jahon miqyosida yuz bergan ko'plab texnogen avariyalar va halokatlar tahlili shuni ko'rsatadiki, ularning sezilarli qismi, taxminan 50-90% gacha, komponentlarning charchoq buzilishi natijasida yuzaga kelgan. Bu esa, charchoq testlari va ularning natijalarini xavfsizlikni ta'minlashga tatbiq etishning ahamiyatini yanada oshiradi. [rasm]} Yuqorida qayd etilgan dolzarblikdan kelib chiqib, mazkur tadqiqotning asosiy muammosi shundan iboratki, zamonaviy mashina komponentlari yuqori tezliklar, murakkab yuklanish rejimlarlari va ekstremal ish sharoitlarida ekspluatatsiya qilinmoqda. Bu esa ularda charchoq buzilishining yuz ...