MUSTAQIL ISH

KIRISH O'zbek adabiyoti tarixida mumtoz va zamonaviy adabiy qatlamlar o'zaro bog'lanib, milliy tafakkur va badiiy ifoda evolyutsiyasini namoyon etadi. Ayniqsa, jadid adabiyotining o'ziga xos o'rni va uning davr ruhi, ijtimoiy muammolar hamda inson shaxsiyatining murakkab qirralarini aks ettirishdagi mohiyati bugungi kunda ham o'z dolzarbligini yo'qotmagan. Fitratning "Mehrondan chayon" romani nafaqat o'zbek adabiyoti tarixida yangi bir bosqichning yorqin namoyandasi, balki o'tgan asr boshlaridagi Turkiston jamiyatining chuqur ijtimoiy-siyosiy va ma'naviy inqirozini, shaxsning shu inqiroz girdobidagi iztiroblarini, uning ichki olamidagi ziddiyatlarni aks ettiruvchi fundamental asarlardan biridir. Ushbu roman, shu tariqa, tarixiy davrning murakkab manzaralarini badiiy tasvir orqali ochib berishi, shaxsning jamiyatdagi o'rni va uning ma'naviy evolyutsiyasini tahlil qilishi bilan zamonaviy adabiyotshunoslik, sotsiologiya, tarix va falsafa kabi fanlararo tadqiqotlar uchun ham bebaho material vazifasini o'taydi. Adabiy asarlar nafaqat o'tmishning ko'zgusi, balki kelajakni anglashga xizmat qiluvchi, insoniyatning doimiy qadriyatlari va abadiy muammolarini o'rganishga yo'naltirilgan vosita ekanligi bilan ajralib turadi. Ayniqsa, milliy uyg'onish davrida yaratilgan asarlar, o'sha davrning ziddiyatli ruhini, millatning o'zligini anglash jarayonini, yangilanish va eskilik kurashini nihoyatda chuqur psixologik va falsafiy asosda ochib beradi. Fitratning ushbu romani ham xuddi shunday, o'z davrining adolatga, ozodlikka intilishini, eski qonun-qoidalar asoratidan chiqishga urinishini, shu bilan birga, bu intilishlar yo'lidagi to'siqlar va shaxsiy foajialarni g'oyatda mahorat bilan qalamga olgan. Bu esa bugungi kunda ham mustaqil fikrlash, milliy g'urur va ma'naviy barkamollik masalalarining dolzarbligini e'tirof etishga xizmat qiladi. Globallashuv jarayonida milliy o'zlikni saqlash, o'tmish saboqlaridan to'g'ri xulosa chiqarish va o'z taraqqiyot yo'lini belgilashda jadid adabiyot ...