MUSTAQIL ISH

KIRISH Merkantilizm iqtisodiy ta'limotining mohiyati va ahamiyatini tadqiq etish, nafaqat iqtisodiy fikr taraqqiyotining muhim bosqichini tushunish, balki zamonaviy global iqtisodiy jarayonlardagi ayrim tendensiyalarni chuqur tahlil qilish uchun ham fundamental ahamiyatga ega. Ushbu akademik mustaqil ishning kirish qismi mazkur dolzarb mavzuning barcha jihatlarini qamrab oladi. **Mavzuning dolzarbligi va zamonaviy ahamiyati** Merkantilizm 16-18-asrlarda G'arbiy Yevropada keng tarqalgan, iqtisodiy fikr va siyosatlarning muhim yo'nalishi bo'lib, milliy davlatlarning shakllanishi va mustahkamlanishi, kapitalizmning dastlabki bosqichlari hamda jahon savdosining rivojlanishi bilan chambarchas bog'liqdir. Bu ta'limot davlatning iqtisodiy hayotdagi faol ishtirokini targ'ib qilib, milliy boylik va qudratni metall pullar (oltin va kumush) zaxirasi bilan bog'liq holda baholagan. Unga ko'ra, davlatning asosiy maqsadi eksportni importdan ustun qo'yish orqali ijobiy savdo balansini ta'minlash va qimmatbaho metallar oqimini o'ziga jalb qilish bo'lgan. Garchi u hozirgi zamon iqtisodiy nazariyasida o'zining mutlaq ustunligini yo'qotgan bo'lsa-da, merkantilizmning asosiy tamoyillari va g'oyalari bugungi kunda ham turli shakllarda namoyon bo'lmoqda. Masalan, himoyachilik siyosati (protektsionizm), import o'rnini bosuvchi sanoatni rivojlantirish dasturlari, eksportni rag'batlantirish mexanizmlari, davlat tomonidan strategik tarmoqlarni qo'llab-quvvatlash va milliy iqtisodiyotni xorijiy raqobatdan himoya qilishga qaratilgan harakatlar merkantilistik g'oyalarning zamonaviy ko'rinishlari sifatida baholanishi mumkin. Jahon iqtisodiyotida savdo urushlari, valyuta kurslariga ta'sir o'tkazishga urinishlar, ba'zi davlatlarning ulkan oltin-valyuta zaxiralarini to'plashga intilishi kabi hodisalar merkantilizmning "ruhi" qayta tiklanayotganini ko'rsatadi. Global savdo munozaralari, mintaqaviy integratsiya jarayonlari va milliy iqtisodiy xavfsizlik masalalarida merkantilistik qarashlarning ildi ...