MUSTAQIL ISH

KIRISH Markaziy Osiyo xalqlarining, xususan, o'zbeklarning ijtimoiy-madaniy hayotida ko'p asrlar davomida muhim o'rin tutgan muchal hisobi qadimiy va boy madaniy merosimizning ajralmas qismidir. Bu hisob-kitob tizimi nafaqat vaqtni belgilash, balki inson taqdiri, tabiati va voqealarni bashorat qilish, shuningdek, tarixiy yozuvlarda sanalarni aniq qayd etishda ham keng qo'llanilgan. Muchal hisobining folklor, adabiyot, san'at va hattoki kundalik hayotga chuqur singib ketganligi uni o'zbek xalqining o'ziga xos dunyoqarashi va mentalitetini tushunishda kalit omilga aylantiradi. Hozirgi globalizatsiya va axborot asrida milliy o'zlikni anglash, o'tmishimizni chuqur o'rganish va kelgusi avlodlarga yetkazish har qachongidan ham dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Eski o'zbek yozuvida bitilgan ko'plab tarixiy hujjatlar, adabiy yodgorliklar va ilmiy asarlarda muchal hisobi o'z aksini topgan bo'lib, ularni ilmiy-filologik jihatdan tahlil qilish, mazkur tizimning turli davrlardagi qo'llanilish xususiyatlarini aniqlash madaniy merosimizni saqlash va targ'ib qilish yo'lidagi muhim qadamdir. Ushbu mavzu etno-astronomiya, folkloristika, tarixshunoslik va tilshunoslik kabi fanlar chorrahasida turib, uning zamonaviy ahamiyati fanlararo tadqiqotlar kontekstida yanada oshadi. Muchal hisobining eski o'zbek yozuvidagi ko'rinishlarini o'rganish, uning leksik-semantik xususiyatlari va tarixiy evolyutsiyasini aniqlash orqali o'zbek xalqining vaqt va makon haqidagi tasavvurlari, tabiat bilan uyg'unlikda yashash falsafasiga doir yangi bilimlar ochilishi mumkin. Muchal hisobi haqida umumiy ma'lumotlar va uning etnografik jihatlari bo'yicha ayrim tadqiqotlar mavjud bo'lsada, uning eski o'zbek yozuvidagi aniq ifodasi, leksik-terminologik xususiyatlari, turli janrlar va davrlardagi qo'llanilish tafovutlari filologik nuqtai nazardan chuqur va tizimli o'rganilmagan. Mavjud adabiyotlarda muchal hisobi ko'pincha umumiy ma'lumotlar berish yoki tarixiy hodisalarni sanalarini aniqlash vositasi sifatida til ...