MUSTAQIL ISH

KIRISH Tillar taraqqiyoti, ularning ilmiy asosda tadqiq etilishi va grammatik qoidalari tizimlashtirilishi jamiyat rivojida muhim o'rin tutadi. Har bir milliy tilning grammatikasi va lug'at boyligi uning taraqqiy etishida asosiy omil hisoblanadi. O'zbek tili, o'zining uzoq tarixi, boy leksik fondi va murakkab grammatik tuzilishi bilan turkiy tillar oilasida alohida ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, o'zbek adabiy tilining shakllanishida va takomillashuvida lug'at va grammatik asarlarning o'rni beqiyosdir. Ushbu turdagi asarlar tilning me'yorlarini belgilash, uning ilmiy asoslarini yaratish va kelgusi avlodlarga yetkazishda muhim xizmat qiladi. Tilning grammatik xususiyatlari, uning fonetik, leksik, morfologik va sintaktik qatlamlari yuzasidan olib borilgan chuqur tadqiqotlar tilshunoslik fanini boyitadi va tilning ichki imkoniyatlarini ochib beradi. Bugungi kunda ham o'zbek tilining ilmiy grammatikasi, uning turli davrlardagi holati va rivojlanish bosqichlari yuzasidan olib borilayotgan tadqiqotlar tilshunoslik fanining dolzarb muammolaridan biri bo'lib qolmoqda. Bu borada Alisher Navoiyning "Muhokamat ul-lug'atayn" asari nafaqat o'zbek tili, balki butun turkiy tillar tarixi uchun fundamental ahamiyatga ega bo'lgan ilk ilmiy-nazariy asarlardan biridir. Mazkur tadqiqot Alisher Navoiyning "Muhokamat ul-lug'atayn" asari misolida o'zbek tilining ilmiy grammatikasi va adabiy til takomilida lug'at va grammatik asarlarning o'rnini atroflicha o'rganishga qaratilgan. Muammoning qo'yilishi shundan iboratki, "Muhokamat ul-lug'atayn" asari, uning tilshunoslik nuqtai nazaridan chuqur tahlili hozirgacha to'liq miqyosda amalga oshirilmagan. Asarda aks etgan grammatik me'yorlar, leksik qiyoslar va stilistik xususiyatlar o'zbek tilining XVI asrdagi holatini aks ettirish bilan birga, zamonaviy o'zbek tili grammatikasini tushunish uchun ham muhim manba bo'lib xizmat qiladi. Shu sababli, ushbu asarning ilmiy-nazariy asoslarini, uning tilshunoslikdagi o'rnini va adabiy til taraqqiyotidagi a ...