MUSTAQIL ISH

KIRISH Alisher Navoiy ijodiyoti nafaqat o'zbek adabiyotining, balki jahon adabiy-falsafiy tafakkurining ham shohona cho'qqilaridan biridir. Uning she'riy merosida, ayniqsa "Xamsa" va g'azallari devonlarida, tasavvufiy g'oyalar teran falsafiy va badiiy talqinda o'z aksini topgan. Navoiyning tasavvufiy timsollarni mahorat bilan qo'llashi, o'z asarlarida ilohiy ishq, Haqiqatga intilish, inson kamoloti va ruhoniy yuksalish masalalarini chuqur tadqiq etgani uning ijodini bugungi kun uchun ham nihoyatda dolzarb qiladi. Globallashuv va madaniyatlararo muloqot avj olgan hozirgi davrda, Navoiy asarlaridagi universal qadriyatlar – insonparvarlik, ma'naviy poklanish, Haqqa eltuvchi muhabbat g'oyalari – yosh avlodni to'g'ri tarbiyalashda, ularda yuksak axloqiy sifatlarni shakllantirishda beqiyos ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, diniy ekstremizm va fanatizmga qarshi kurashda, islom dinining asl mohiyatini – ma'naviy-axloqiy yuksalish, bag'rikenglik va tinchlikparvarlik g'oyalarini targ'ib qilishda Navoiyning tasavvufiy qarashlari muhim o'rin tutadi. Shuningdek, Navoiyning badiiy mahoratini, tasavvufiy timsollarni qo'llashdagi o'ziga xosligini o'rganish adabiyotshunoslikning nazariy va amaliy muammolarini hal etishga ham xizmat qiladi. Navoiy she'riyatidagi tasavvufiy timsollar to'liq va tizimli ravishda tadqiq etilmaganligi, ularning badiiy-falsafiy mohiyati yetarli darajada ochib berilmaganligi mazkur tadqiqotning asosiy muammosi hisoblanadi. Adabiyotshunoslikda Navoiyning tasavvufiy qarashlariga doir alohida ishlar mavjud bo'lsa-da, timsollarning poetik funksiyasi, ma'no qatlamlari, evolyutsiyasi va ularning o'zaro aloqadorligi borasidagi kompleks yondashuvlar hali ham chuqur tahlilga muhtoj. Xususan, Navoiyning har bir asarida tasavvufiy timsollarning o'ziga xos qo'llanilish xususiyatlarini, ularning g'azal va dostonlardagi transformatsiyasini, shuningdek, Navoiyning tasavvufiy maktablarga munosabatini va o'ziga xos tasavvufiy tafakkurini ochib berish zamonaviy adabiyotshunosli ...