MUSTAQIL ISH

KIRISH Hozirgi kunda energiya resurslariga bo'lgan talabning ortib borishi, atrof-muhit muhofazasi masalalari va avtomobil sanoatining uzluksiz rivojlanishi ichki yonuv dvigatellari (IYD) yoqilg'ilariga qo'yiladigan talablarni tobora oshirmoqda. Benzin turidagi yoqilg'ilar IYDlarning samarali va barqaror ishlashini ta'minlovchi asosiy komponent hisoblanadi. Yoqilg'ining sifati va uning yonish xususiyatlari dvigatelning quvvati, iqtisodiy samaradorligi, chiqindi gazlarning tarkibi va dvigatelning xizmat muddatiga bevosita ta'sir ko'rsatadi. Ushbu jihatlar ayniqsa zamonaviy avtomobillar, ayniqsa yuqori siqish darajali va turboxaridorli dvigatellar uchun dolzarb bo'lib, ular yoqilg'i sifatiga juda sezgir hisoblanadi. Oktan soni yoqilg'ining detonatsiyaga (portlashga) chidamliligini aks ettiruvchi asosiy ko'rsatkich bo'lib, uning qiymati dvigatelning ishlash rejimi va unumdorligi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. Shu sababli, oktan soni tushunchasini chuqur o'rganish, uni aniqlash usullarini tahlil qilish va bu boradagi ilg'or texnologiyalarni joriy etish nafaqat yoqilg'i ishlab chiqarish sanoati, balki transport va energetika sohalari uchun ham muhim ilmiy-amaliy vazifadir. Yuqoridagilardan kelib chiqib, mazkur ishda oktan soni tushunchasini, uning kimyoviy mohiyatini, yoqilg'ining detonatsiyaga chidamliligiga ta'sir etuvchi omillarni, shuningdek, oktan sonini aniqlashning turli usullarini har tomonlama o'rganish zarurati paydo bo'ladi. Muammo shundan iboratki, yuqori samaradorlikka erishish maqsadida dvigatellarning siqish darajasi oshirilishi natijasida yoqilg'ining detonatsiyaga moyilligi ham ortadi, bu esa dvigatelning shikastlanishiga va samaradorlikning pasayishiga olib keladi. Shu sababli, yoqilg'ining optimal oktan sonini ta'minlash va uni aniqlashning aniq, tezkor va ishonchli usullarini ishlab chiqish hamda joriy etish dolzarb vazifadir. Mazkur tadqiqotning maqsadi IYD yoqilg'ilarining asosiy sifat ko'rsatkichlaridan biri bo'lgan oktan soni tushunchasini il ...