MUSTAQIL ISH

KIRISH Zamonaviy texnologik tizimlarning murakkabligi va tezkor rivojlanishi, shuningdek, inson omilining ushbu tizimlardagi hal qiluvchi roli operator faoliyatining samaradorligini tushunish va optimallashtirish zaruratini kuchaytirmoqda. Sanoat, transport, tibbiyot, kosmik va mudofaa sohalarida operatorlarning faoliyati nafaqat tizimlarning uzluksiz ishlashini ta'minlaydi, balki inson hayoti va xavfsizligi bilan bog'liq bo'lgan muhim qarorlarni qabul qilishni ham o'z ichiga oladi. Global miqyosda avariyalar, xatolar va samaradorlikning pasayishi ko'pincha operator faoliyatidagi psixologik, fiziologik va tashkiliy omillar bilan bog'liq bo'ladi. Muxandislik psixologiyasi nuqtai nazaridan operator faoliyati bosqichlarining bajarilishiga ta'sir etuvchi omillarni chuqur o'rganish va ularni optimallashtirish usullarini ishlab chiqish dolzarb ilmiy va amaliy muammo hisoblanadi. Bugungi kunda, avtomatlashtirish darajasi oshib borayotganiga qaramay, "inson-mashina" tizimlarida inson operatorining roli saqlanib qolmoqda va ba'zi hollarda yanada murakkablashmoqda, chunki operatorlar ko'proq nazorat va monitoring vazifalarini bajarib, favqulodda vaziyatlarda tezkor va to'g'ri qaror qabul qilishlari lozim bo'ladi. Shu sababli, operatorning kognitiv yuklamasini, stressga chidamliligini va diqqatni jamlash qobiliyatini tushunish tizim samaradorligini oshirishning asosiy omillaridan biridir. Ushbu muammoning qo'yilishi operator faoliyati bosqichlariga ta'sir etuvchi omillarni kompleks tahlil qilish zaruratidan kelib chiqadi. Mazkur tadqiqotning asosiy maqsadi – operator faoliyati bosqichlarining bajarilishiga ta'sir etuvchi ichki (psixofiziologik) va tashqi (ergonomik, tashkiliy, ijtimoiy) omillarni tizimli tahlil qilish, ularning o'zaro aloqasini aniqlash va aniqlangan omillar asosida operator faoliyatining samaradorligini oshirish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Bu maqsadga erishish uchun operatorlarning kognitiv jarayonlari, hissiy holatlari, is ...