MUSTAQIL ISH

KIRISH O’rta asrlardagi madrasalarda ta’lim tizimi mavzusi jahon sivilizatsiyasi tarixida chuqur iz qoldirgan, hozirgi kunda ham o’z dolzarbligini yo’qotmagan fundamental masalalardan biridir. Markaziy Osiyo, Yaqin Sharq va boshqa islom olami mintaqalarida madrasalar asrlar davomida ilm-fan, ma’rifat va ma’naviyat markazlari bo’lib kelgan. Ularda shakllangan ta’lim tizimi nafaqat diniy bilimlar, balki falsafa, tibbiyot, matematika, astronomiya, adabiyot va boshqa ko’plab dunyoviy fanlarning rivojlanishiga ham ulkan hissa qo’shgan. Bugungi kunda ham ta’lim tizimlarini isloh qilish, samaradorligini oshirish masalalari dolzarb bo’lib turgan bir paytda, o’tmish tajribasini chuqur o’rganish, uning ijobiy jihatlarini zamonaviy sharoitlarda qo’llash imkoniyatlarini izlash muhim ahamiyat kasb etadi. Madrasalar ta’limining o’ziga xos xususiyatlari, o’quv dasturlari, o’qitish metodologiyasi, o’qituvchi va talaba munosabatlari kabi jihatlar zamonaviy pedagogika va didaktika uchun ham qimmatli ma’lumotlar berishi mumkin. Ayniqsa, mutaxassislikka yo’naltirilgan ta’lim, ustoz-shogird an’analari, bilimni amaliyot bilan bog’lash tamoyillari bugungi kunda ham ilg’or ta’lim konsepsiyalariga mos keladi. Mazkur tadqiqotda o’rta asrlardagi madrasalarda ta’lim tizimining kompleks tahlili orqali ushbu noyob ta’lim muassasalarining jamiyat hayotidagi o’rni, ilm-fan rivojiga qo’shgan hissasi, shuningdek, ularning keyingi avlodlar uchun qoldirgan merosi chuqur ochib beriladi. Muammoning qo’yilishi shundan iboratki, madrasalar haqida umumiy tasavvurlar mavjud bo’lsa-da, ularning ta’lim tizimining ichki mexanizmlari, pedagogik prinsiplari va ta’lim jarayonining amaliy jihatlari haqidagi ma’lumotlar ba’zan tarqoq va tizimlashtirilmagan holda uchraydi. Shuningdek, ularning ijtimoiy-siyosiy va madaniy kontekst bilan o’zaro aloqasi har doim ham to’liq yoritilmaydi. Tadqiqotning asosiy maqsadi o’rta asrlardagi madrasalarda ta’lim tizimining tarixiy rivojlanish bosqichlarini, tuzilishini, o’quv das ...