MUSTAQIL ISH

KIRISH O'zbekiston SSRning tuzilishi masalasi O'zbek davlatchiligi tarixining eng murakkab va bahsli sahifalaridan biri bo'lib, o'zbek xalqining XX asrdagi ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va madaniy taraqqiyotini tushunish uchun nihoyatda muhimdir. Mazkur davr, kommunistik ideologiya ta'siri ostida milliy davlatchilik shakllanganiga qaramay, xalqimizning o'z taqdiri uchun kurashining, mustaqillik orzusining doimiy ravishda namoyon bo'lishining guvohi bo'ldi. Bugungi kunda O'zbekiston o'zining mustaqil davlatchilik asoslarini mustahkamlar ekan, o'tmishdagi bu tajribalarni xolis va ilmiy asosda tahlil qilish, ulardan to'g'ri xulosa chiqarish g'oyat dolzarb ahamiyat kasb etadi. O'zbekiston SSRning tuzilishi jarayoni nafaqat hududiy-ma'muriy chegaralarning belgilanishi, balki milliy o'zlikni anglash, davlat boshqaruvi tizimining shakllanishi, ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarning transformatsiyasi bilan chambarchas bog'liq. Bu jarayonning murakkabligi va ziddiyatliligi, hozirgi kunda ham uning turli jihatlari bo'yicha ilmiy munozaralar davom etayotganligi mazkur mavzuni zamonaviy tadqiqotlar uchun muhim ob'ektga aylantiradi. O'zbekiston SSRning tuzilishi jarayoni nafaqat mintaqaviy miqyosda, balki butun Markaziy Osiyo xalqlari taqdirida chuqur iz qoldirganligi sababli, bu mavzuni atroflicha o'rganish o'ta muhim ahamiyatga ega. Sovet davrida bu jarayon asosan "xalqlarning o'z taqdirini o'zi belgilashi" printsipi asosida amalga oshirilgan "sotsialistik milliy davlatchilik qurilishi" sifatida talqin qilingan. Ammo, mustaqillik yillarida ochiqlangan arxiv hujjatlari va yangi tadqiqotlar bu jarayonning bir qator ziddiyatli va bahsli jihatlari mavjudligini ko'rsatdi. Jumladan, chegaralarni belgilashda etnik printsipning qanchalik to'liq hisobga olinganligi, markazning roli, mahalliy elitalarning ishtiroki va xalqning o'ziga xos xususiyatlari kabi masalalar hali ham to'liq o'rganilmagan. Ushbu tadqiqotning maqsadi, O'zbekiston SSRning tashkil topishi jarayonini yangi arxiv material ...