MUSTAQIL ISH

KIRISH Iqtisodiy tahlilning markaziy o'qlaridan biri bo'lgan "pozitiv va normativ tahlil"ga oid ushbu ish, iqtisodiy jarayonlar va hodisalarni chuqur tushunish, ularni baholash hamda kelajakdagi siyosat yo'nalishlarini belgilashda muhim ahamiyatga ega. Mikroiqtisodiyot doirasida ushbu ikki tahlil turi nafaqat nazariy asoslarni mustahkamlaydi, balki amaliy siyosat ishlab chiqishda ham fundamental rol o'ynaydi. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotidagi murakkab va o'zgaruvchan vaziyatlar, pandemiyalar, geosiyosiy keskinliklar, texnologik inqiloblar va iqlim o'zgarishi kabi global chaqiriqlar sharoitida iqtisodiy hodisalarga xolisona, ob'ektiv baho berish (pozitiv tahlil) va bu baho asosida eng maqbul, samarali echimlarni taklif qilish (normativ tahlil) dolzarblik kasb etadi. Iqtisodiy siyosatchilar, tadqiqotchilar va jamiyat uchun ushbu ikki tahlil turining aniq chegaralarini bilish, ularni to'g'ri qo'llash qobiliyati, resurslarni samarali taqsimlash, ijtimoiy farovonlikni oshirish va barqaror rivojlanishni ta'minlash yo'lidagi muvaffaqiyat garovidir. Ayniqsa, rivojlanayotgan mamlakatlar iqtisodiyoti uchun bu tahlil usullari, mavjud muammolarni aniqlash, ularning ildizlarini topish va kelajakdagi rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqishda bebaho vosita hisoblanadi. Muammoning qo'yilishi shundan iboratki, iqtisodiy munozaralar va siyosiy qarorlar qabul qilish jarayonlarida ko'pincha pozitiv va normativ bayonotlar chalkashib ketadi, bu esa noaniqliklarga va samarasiz siyosatga olib keladi. Pozitiv bayonotlar faktlarga asoslangan, isbotlanishi yoki inkor etilishi mumkin bo'lgan jumlalar bo'lsa, normativ bayonotlar qadriyatlar, axloqiy mezonlar yoki shaxsiy afzalliklarga asoslangan "nima bo'lishi kerak" degan mulohazalardir. Ushbu ikki tahlil turini aniq farqlay olmaslik, iqtisodiy siyosatni ishlab chiqishda sub'ektiv qarashlarning ob'ektiv faktlardan ustun kelishiga, yoki aksincha, ilmiy asoslanmagan "kerak"larning real imkoniyatlardan ajralib qolishiga sabab bo'ladi. Shu ...