MUSTAQIL ISH

KIRISH Insoniyat sivilizatsiyasining eng qadimiy va boy madaniy markazlaridan biri bo'lgan Xitoyning uzoq tarixi davomida shakllangan falsafiy va ijtimoiy-iqtisodiy ta'limotlar bugungi kunda ham o'z dolzarbligini yo'qotmagan. Ayniqsa, miloddan avvalgi birinchi mingyillikning o'rtalarida, "Jangchilar davlati" deb nomlanuvchi notinch davrda yuzaga kelgan Konfutsiychilik va Legizm (Qonunshunoslik) kabi ikki buyuk falsafiy maktabning iqtisodiy qarashlari zamonaviy iqtisodiy siyosat va davlat boshqaruvi nazariyalarini tushunish uchun nihoyatda muhim manba hisoblanadi. Bu qadimgi ta'limotlar davlatning iqtisodiyotdagi roli, resurslarni taqsimlash, mulkchilik, soliqqa tortish, savdo va dehqonchilikni tartibga solish kabi fundamental masalalarga yondashuvlari bilan ajralib turadi. Ularning g'oyalari nafaqat qadimgi Xitoy iqtisodiy tizimiga chuqur ta'sir ko'rsatgan, balki zamonaviy Xitoyning davlat-kapitalizmi modeli, uning ijtimoiy-iqtisodiy barqarorlikka intilishi va global iqtisodiyotdagi o'rnini anglashda ham fundamental asos bo'lib xizmat qiladi. Ushbu falsafalar, shuningdek, dunyo miqyosida davlat aralashuvining chegaralari, xalq farovonligining ahamiyati va ijtimoiy adolat tamoyillariga oid doimiy munozaralarga tarixiy kontekst va yangi intellektual yondashuvlarni taqdim etadi. Ularni chuqur o'rganish turli madaniy-tarixiy sharoitlarda iqtisodiy tizimlar qanday shakllanishini va uzoq muddatli barqarorlikka erishish uchun qanday mexanizmlar qo'llanilganini tushunishga yordam beradi. Qadimgi Xitoy falsafasiga oid ko'plab ilmiy ishlar mavjud bo'lsa-da, Konfutsiy va legistlarning *aniq iqtisodiy qarashlari*, ularning qiyosiy tahlili hamda bu qarashlarning qadimgi Xitoy iqtisodiy siyosatiga amaliy ta'siri masalasi, ko'pincha, keng qamrovli siyosiy yoki ijtimoiy tahlillar doirasida bir qism sifatida ko'rib chiqiladi, lekin ularning iqtisodiy jihatlariga alohida, chuqur e'tibor berish lozim bo'ladi. Mavjud adabiyotlarda bu ikki falsafiy oqim ko'pincha mutlaqo qarama-qarshi ...