MUSTAQIL ISH

KIRISH Qoraqalpog‘istonning 19-20-asrlardagi masjid va madrasalari tarixiy, madaniy va ma’naviy merosining ajralmas qismi bo‘lib, mintaqaning ijtimoiy-siyosiy va diniy hayotida muhim o‘rin tutgan. Mazkur davr Qoraqalpog‘iston uchun ulkan o‘zgarishlar, madaniy uyg‘onish va shu bilan birga mustamlakachilik tazyiqlari bilan kechgan murakkab jarayonlarni o‘z ichiga oladi. Aynan shu davrda barpo etilgan diniy-ma’rifiy muassasalar nafaqat islom dinining tarqalishi va mustahkamlanishiga xizmat qilgan, balki jamiyatning ma’naviy-axloqiy asoslarini shakllantirishda, xalqning savodxonligini oshirishda ham asosiy omil bo‘lgan. Bugungi kunda jahon miqyosida madaniy merosni saqlash, o‘rganish va kelajak avlodlarga yetkazish masalasi global ahamiyat kasb etayotgan bir paytda, Qoraqalpog‘istonning diniy me’morchilik yodgorliklarini chuqur tadqiq etish muhim dolzarblikka ega. Bu esa o‘tmish madaniyatini tushunish, milliy o‘ziga xoslikni anglash va umuminsoniy qadriyatlar zanjirida o‘z o‘rnini belgilash uchun zarur shartdir. Ayniqsa, globalizatsiya jarayonlari kuchayib borayotgan sharoitda, o‘zining boy madaniy ildizlariga ega bo‘lgan har bir xalq o‘zligini saqlab qolish va rivojlantirishga intilishi tabiiy holdir. Mazkur tadqiqotda Qoraqalpog‘istonda 19-20-asrlarda mavjud bo‘lgan masjid va madrasalarning holati, ularning jamiyatdagi o‘rni, me’moriy xususiyatlari, faoliyat usullari va ijtimoiy-madaniy funksiyalari yetarlicha o‘rganilmaganligi muammo sifatida ko‘rsatiladi. Mavjud ilmiy adabiyotlarda bu mavzuga oid umumiy ma’lumotlar mavjud bo‘lsa-da, ularni tizimli tahlil qilish, har bir ob’ektning o‘ziga xosligini yoritish, ularning faoliyati davomidagi o‘zgarishlarni aniqlash va tarixiy kontekstda baholashga bag‘ishlangan fundamental ilmiy ishlar kam. Shu bois, ushbu tadqiqotning asosiy maqsadi Qoraqalpog‘iston hududidagi 19-20-asrlarga oid masjid va madrasalarning paydo bo‘lishi, rivojlanishi, me’moriy xususiyatlari, ularning ma’rifiy va ijtimoiy funksiyalarini har tomonlama o‘rg ...