MUSTAQIL ISH

KIRISH Global iqlim o'zgarishlari, urbanizatsiya jarayonlarining tezlashishi va inson faoliyatining tabiatga ta'siri kuchaygan hozirgi davrda relyefning muhandislik barqarorligi masalasi tobora dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Relyefning barqarorligi deganda, uning tashqi va ichki omillar ta'siri ostida o'z shakli, tuzilishi va xususiyatlarini saqlab qolish qobiliyati tushuniladi. Bu omillarga tabiiy jarayonlar (zilzilalar, sel oqimlari, ko'chkilar, tuproq eroziyasi, nurash) va antropogen ta'sirlar (qurilish, konchilik, qishloq xo'jaligi, transport infratuzilmasini rivojlantirish) kiradi. Tog'li, adirli va qiyalik hududlarda inson yashash punktlari va infratuzilma obyektlarining joylashuvi relyef barqarorligini baholash va uni ta'minlashga qaratilgan kompleks yechimlarni talab qiladi. Ayniqsa, O'zbekiston kabi seysmik faol zonalarda joylashgan mamlakatlarda relyef barqarorligi masalasi strategik ahamiyatga ega bo'lib, uning samarali boshqaruvi aholi xavfsizligi, iqtisodiy rivojlanish va ekologik muvozanatni ta'minlashda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Muhandislik geomorfologiyasi fanining asosiy vazifalaridan biri aynan shu muammolarni o'rganish va ularga ilmiy asoslangan yechimlar taklif etishdan iboratdir. Shu bois, mazkur tadqiqot relyefning muhandislik barqarorligini ta'minlashning nazariy asoslarini chuqur o'rganish va amaliy mexanizmlarini ishlab chiqish orqali zamonaviy talablarga javob beradigan usullarni takomillashtirishga qaratilgan. Yuqorida qayd etilgan dolzarblikni inobatga olgan holda, ushbu tadqiqotda relyefning muhandislik barqarorligini ta'minlash bo'yicha mavjud ilmiy va amaliy yondashuvlarni tanqidiy tahlil qilish hamda yangi, kompleks nazariy-uslubiy asoslarni ishlab chiqish zarurati paydo bo'ladi. Mavjud muammolar shundan iboratki, relyef barqarorligini baholashda ko'pincha faqatgina ayrim omillar hisobga olinadi, masalan, geologik tuzilish yoki seysmik faollik. Biroq, relyef dinamik tizim bo'lib, uning barqarorligi ko'plab o'zaro bog'liq tabiiy va a ...