MUSTAQIL ISH

KIRISH Safaviya tariqati va u asos solgan davlatning tarixi nafaqat Yaqin Sharq va Markaziy Osiyo mintaqalari, balki butun islom olami va jahon sivilizatsiyasi tarixida chuqur iz qoldirgan muhim hodisadir. O'n oltinchi asr boshlarida Ozarbayjon hududida shakllangan va keyinchalik Eronni o'z ichiga olgan ulkan imperiyaga aylangan Safaviylar davlati, Islomdagi shialik yo'nalishini davlat dini darajasiga ko'tarish orqali mintaqaviy geosiyosat va madaniy landshaftni tubdan o'zgartirdi. Bugungi kunda ham Eronning davlatchilik an'analari, uning diniy-siyosiy tuzilishi hamda mintaqadagi strategik pozitsiyasini anglashda Safaviy merosini o'rganishning ahamiyati beqiyosdir. Shuningdek, turli diniy oqimlar va siyosiy hokimiyat o'rtasidagi murakkab munosabatlar, davlatlarning shakllanish jarayonlari va milliy o'ziga xoslikning shakllanishidagi diniy faktorlarning roli haqidagi zamonaviy munozaralar fonida Safaviya tariqatining tarixidagi o'ziga xos xususiyatlarni tadqiq etish alohida dolzarblik kasb etadi. Ushbu tadqiqot nafaqat tarixiy voqelikni chuqur tushunishga yordam beradi, balki hozirgi zamonda diniy ekstremizm va milliy-diniy o'ziga xoslik muammolariga yechim izlashda ham muhim nazariy va amaliy asos bo'lib xizmat qilishi mumkin. Bu davr tadqiqotlari zamonaviy Eron, Ozarbayjon, Turkiya va hatto Markaziy Osiyo xalqlarining tarixiy-madaniy aloqalarini, ularning o'ziga xosliklarini belgilovchi ildizlarni tushunish uchun kalit hisoblanadi [1]. Mavjud ilmiy adabiyotlarda Safaviya tariqati va davlatining tarixiga oid ko'plab tadqiqotlar olib borilgan bo'lsa-da, ularning aksariyati siyosiy tarixi, diniy ta'limotlari yoki madaniy merosiga alohida-alohida e'tibor qaratadi. Biroq, Safaviya fenomeni butunligicha o'ziga xos va noyob jihatlarini kompleks tarzda tahlil qilishga qaratilgan chuqur va tizimli yondashuvga bo'lgan ehtiyoj hanuz dolzarbdir. Muammo shundaki, Safaviylarning dunyo sahnasiga chiqishini, ularning qizilbosh harakatini, shialikni davlat dini darajasiga ko'taris ...