MUSTAQIL ISH

KIRISH Sovuq urush tugagach, dunyo siyosiy sahnasida yangi tipdagi o'zgarishlar yuz berishi kutilayotgan bir paytda, xalqaro munosabatlar nazariyasida ko'plab g'oyalar ilgari surildi. Bu davrda g'oyaviy ziddiyatlar o'rniga qanday omillar global tartibni shakllantirishi, mojaro va hamkorlikning tub manbalari nimada bo'lishi haqida keng munozaralar avj oldi. Aynan mana shunday sharoitda, Garvard universiteti professori Samuel Xantingtonning "Sivilizatsiyalar to'qnashuvi" nomli mashhur asari ilk bor maqola sifatida e'lon qilinib, keyinchalik kitob shaklida nashr etilishi xalqaro siyosat, falsafa, sotsiologiya va madaniyatshunoslik sohalarida ulkan aks-sado berdi. Ushbu asar nafaqat akademik doiralarda, balki siyosiy doiralarda ham keng muhokama qilinib, ko'plab davlatlarning tashqi siyosatiga bilvosita yoki bevosita ta'sir ko'rsatdi. Bugungi kunda ham Xantingtonning "sivilizatsiyalararo to'qnashuvlar" haqidagi tezisi o'zining dolzarbligini yo'qotmagan, aksincha, dunyoning turli nuqtalarida, jumladan, etnik-diniy mojarolar, geosiyosiy keskinliklar, madaniy o'ziga xoslikning kuchayishi hamda globallashuv jarayonlariga qarshi reaksiyalar kontekstida uning tahliliy qiymati qayta-qayta tasdiqlanmoqda. Dunyo hamjamiyati turli madaniyatlarning bir-biriga ta'siri, identitarlik masalalarining xalqaro munosabatlardagi o'rni va sivilizatsiyalararo o'zaro tushunishning ahamiyati haqida tobora ko'proq fikr yuritayotgan bir sharoitda, Xantingtonning ushbu asarini chuqur va tanqidiy tahlil qilish har qachongidan ham muhimdir. Ayniqsa, madaniy va diniy o'ziga xosliklar global siyosatning markaziy o'yinchilariga aylanayotgan, transmilliy terrorizm va ekstremistik harakatlar sivilizatsion farqlarga tayangan holda kun tartibini shakllantirishga urinayotgan, shuningdek, Sharq va G'arb o'rtasidagi tarixiy munosabatlar yangi shakllarni olayotgan hozirgi davrda Xantingtonning nazariyasiga qayta nazar tashlash, uning kuchli va zaif tomonlarini baholash zamonaviy chaqiriqlarni tushunish uchun ...