MUSTAQIL ISH

KIRISH Sovet davri tadqiqotlarida O'zbekiston tarixining biryoqlama yoritilishi mavzusi nafaqat tarix fani uchun, balki bugungi O'zbekistonning milliy o'zlikni anglash jarayonida ham g'oyat dolzarbdir. Totalitar tuzum sharoitida yaratilgan tarixiy narrativlar ko'pincha ideologik maqsadlarga xizmat qilib, haqiqiy voqelikni buzib ko'rsatgan yoki ayrim jihatlarini mutlaqo chetlab o'tgan. Bu holat, ayniqsa, O'zbekiston tarixi misolida yaqqol namoyon bo'ladi, chunki bu davr mobaynida xalqning milliy qadriyatlari, mustaqillik intilishlari va madaniy merosi ko'p jihatdan Sovet ideologiyasi prizmasidan tahlil qilingan. Bugungi kunda mustaqil O'zbekiston o'zining boy tarixini ob'ektiv va har tomonlama o'rganishga intilar ekan, o'tmishdagi bu biryoqlama yondashuvlarni tanqidiy qayta ko'rib chiqish zarurati tobora ortib bormoqda. Bu jarayon nafaqat o'tmishdagi xatolarni tuzatish, balki kelajak avlodlarga xolisona va to'liq tarixiy bilim berish, ularda milliy g'urur va tarixiy adolat tuyg'usini shakllantirish uchun ham muhim ahamiyat kasb etadi. Aks holda, o'tmishning soyalari bugungi jamiyat tafakkuriga ham ta'sir ko'rsatishi, milliy o'zlikni anglashdagi chalkashliklarga olib kelishi mumkin. Shu sababli, ushbu tadqiqot nafaqat akademik doiralarda, balki keng jamoatchilik orasida ham qizg'in muhokamalarga sabab bo'layotgan fundamental masalalardan biridir. Muammoning qo'yilishi shundan iboratki, Sovet davri tarixshunosligida O'zbekiston tarixi haqidagi bilimlar ko'pincha markaziy hokimiyat manfaatlari va kommunistik ideologiya talablari asosida shakllantirilgan. Bu esa tarixiy voqealarning mohiyatini buzib ko'rsatishga, ayrim muhim shaxslar va hodisalarning rolini pasaytirishga yoki butunlay inkor etishga olib kelgan. Masalan, jadidchilik harakati kabi milliy uyg'onish davri jarayonlari "burjua millatchiligi" sifatida qoralangan, sho'rolar hukmronligiga qarshi kurashlar "bosmachilik" deb atalgan va salbiy ma'noda talqin qilingan. Bu biryoqlama yondashuv O'zbekistonning haqiqiy ...