MUSTAQIL ISH

KIRISH Bugungi kunda jahon oziq-ovqat xavfsizligini ta'minlash, aholini sifatli oqsilga bo'lgan talabini qondirish hamda qishloq xo'jaligining barqaror rivojlanishini ta'minlash masalalari global darajadagi eng dolzarb vazifalardan hisoblanadi. Shu nuqtai nazardan, soya (Glycine max L. Merr.) etishtirishning ahamiyati tobora ortib bormoqda. Soya, o'zining noyob oziqaviy tarkibi – yuqori miqdordagi oqsil, moy, vitaminlar va minerallar bilan ajralib turuvchi dukkakli o'simlik bo'lib, inson va hayvonlar uchun asosiy ozuqa manbalaridan biri hisoblanadi. Undan olinadigan mahsulotlar keng ko'lamli sanoat tarmoqlarida – oziq-ovqat, chorvachilik, farmatsevtika va bioyoqilg'i ishlab chiqarishda faol qo'llaniladi. Jumladan, soya oqsili go'sht mahsulotlariga muqobil sifatida, soya moyi esa o'simlik yog'lari bozorida muhim o'rin egallaydi. So'nggi yillarda, iqlim o'zgarishlari, yangi kasallik qo'zg'atuvchilarning paydo bo'lishi va tarqalishi, shuningdek, ekin maydonlarining kengayishi sababli, soyada uchraydigan kasalliklar muammosi yanada dolzarblashmoqda. Bu kasalliklar hosildorlikni sezilarli darajada pasaytirib, sifiy ko'rsatkichlarga salbiy ta'sir ko'rsatadi, natijada iqtisodiy yo'qotishlarga olib keladi. Qolaversa, kasalliklarning tarqalishi global oziq-ovqat tizimlariga jiddiy tahdid solishi mumkin. Ushbu muammoni hal etishga qaratilgan harakatlar esa nafaqat iqtisodiy, balki ekologik va ijtimoiy barqarorlikni ta'minlash nuqtai nazaridan ham muhim ahamiyat kasb etadi. So'nggi ma'lumotlarga ko'ra, global soya ishlab chiqarishdagi yillik yo'qotishlar kasalliklar tufayli 10-15% dan ortiqni tashkil etishi mumkin, ayrim hollarda esa bu ko'rsatkich 30-40% gacha etishi ehtimoldan xoli emas. Xususan, O'zbekiston sharoitida ham soya etishtirishga qiziqish ortib borayotganini hisobga olsak, uning barqaror rivojlanishini ta'minlash uchun kasalliklarga qarshi samarali kurash choralari kompleksini ishlab chiqish va joriy etish muhimdir. Shu sababli, soya kasalliklarini chuqur o'rgani ...