MUSTAQIL ISH

KIRISH Surfaktantlar, ayniqsa pulmonar surfaktant, nafas olish tizimining normal faoliyatida hal qiluvchi rol o'ynaydi. U o'pka alveolalarining yuzaki tarangligini kamaytirib, ularning kollapsga uchrashishini oldini oladi va o'pka elastikligini saqlab qoladi. Surfaktant yetishmovchiligi, ayniqsa muddatidan oldin tug'ilgan chaqaloqlarda respirator distress sindromi (RDS) kabi jiddiy kasalliklarga olib keladi. Kattalarda ham o'tkir respirator distress sindromi (ARDS), pnevmoniya, sepsis va boshqa o'pka kasalliklarida surfaktant disfunksiyasi kuzatiladi. Hozirgi kunda ekzogen surfaktant terapiyasi ushbu holatlarni davolashda keng qo'llanilmoqda, biroq ushbu terapiyaning qator cheklovlari mavjud. Bularga yuqori narx, cheklangan mavjudlik, allergik reaksiyalar xavfi va uzoq muddatli samaradorlikning turlicha bo'lishi kiradi. Shuning uchun organizmda endogen surfaktant sintezini rag'batlantiruvchi samarali va xavfsiz moddalarni izlash farmakologiya va tibbiyotning eng dolzarb vazifalaridan biridir. Yangi avlod surfaktant sintezini oshiruvchi moddalarni tadqiq qilish nafas olish tizimi kasalliklarini davolashda inqilobiy yondashuvlarni taklif qilishi mumkin. [rasm]} Mazkur tadqiqotning asosiy muammosi – hozirgi kunda mavjud bo'lgan surfaktant terapiyalarining kamchiliklarini bartaraf etish va organizmning o'z surfaktantini ishlab chiqarish qobiliyatini oshiruvchi yangi, yanada samaraliroq va xavfsizroq farmakologik agentlarni topishdir. Tadqiqotning maqsadi esa surfaktant sintezini rag'batlantiruvchi potensial yangi avlod moddalarini aniqlash, ularning ta'sir mexanizmlarini o'rganish va in vitro hamda in vivo sharoitlarda samaradorligini baholashdan iborat. Bu maqsadga erishish orqali respirator distress sindromi va boshqa surfaktant defitsiti bilan bog'liq kasalliklarni davolashda yangi terapevtik strategiyalarni ishlab chiqish imkoniyati yaratiladi. Ushbu tadqiqot doirasida quyidagi asosiy vazifalar belgilandi: birinchidan, surfaktant sinteziga ta'sir qiluvchi genlar ...