MUSTAQIL ISH

KIRISH Statistika fani jamiyat, iqtisodiyot va tabiiy hodisalardagi o'zgarishlar, rivojlanish tendensiyalari hamda o'zaro bog'liqliklarni miqdoriy jihatdan o'rganishga xizmat qiluvchi asosiy vositalardan biridir. XXI asrda ma'lumotlar hajmining eksponensial o'sishi (big data) sharoitida katta ma'lumotlar massivlarini to'liq tahlil qilish nafaqat resurslar nuqtai nazaridan murakkab, balki ko'pincha amaliy jihatdan imkonsiz bo'lib qolmoqda. Shu sababli, statistik tadqiqotlarning muhim tarkibiy qismi hisoblangan tanlanma kuzatish usuli tobora dolzarblik kasb etib bormoqda. Mazkur usul, cheklangan resurslar (vaqt, moliyaviy mablag'lar, inson resurslari) sharoitida katta statistik to'plamlar haqida ishonchli va reprezentativ xulosalar chiqarishga imkon beradi. Ayniqsa, global miqyosdagi ijtimoiy so'rovlar, bozor tadqiqotlari, tibbiy sinovlar, sifat nazorati va ekologik monitoring kabi sohalarda tanlanma kuzatish metodologiyasidan keng foydalanish, tezkor va asoslangan qarorlar qabul qilish uchun muhim ahamiyatga ega. Uning yordamida nafaqat mavjud holatni baholash, balki kelajakdagi tendentsiyalarni bashorat qilish, ssenariylarni tahlil qilish va samarali siyosatlarni ishlab chiqish ham mumkin bo'ladi. Ko'pgina tadqiqotlarda statistik to'plamning barcha elementlarini kuzatish yoki o'rganish (yoki undan namuna olish) va uni tahlil qilish mumkin emas. Bu holat, birinchidan, aholi sonining kattaligi, ikkinchidan, tadqiqot ob'ektining xususiyatlaridan kelib chiqadi (masalan, tovarning sifatini tekshirish jarayonida uni butunlay iste'mol qilish talab etilishi mumkin). Shu sababli, tadqiqotchilar cheklangan miqdordagi ma'lumotlar asosida umumiy to'plam haqida xulosa chiqarish zarurati bilan to'qnash keladilar. Bunday sharoitda, tanlanma kuzatish usuli ushbu muammoga yechim taklif etadi. Ushbu tadqiqotning maqsadi tanlanma kuzatishning nazariy asoslarini, uning amaliy qo'llash sabablarini, asosiy tamoyillarini hamda ushbu metodologiyaning afzalliklarini chuqur tahlil qilishdan ...