MUSTAQIL ISH

KIRISH Hozirgi globallashuv sharoitida iqtisodiy faoliyat subyektlarining samaradorligi va raqobatbardoshligi ko'p jihatdan ularning moliyaviy hisobotlari shaffofligi va xalqaro standartlarga muvofiqligiga bog'liqdir. Ayniqsa, tovar-moddiy zaxiralar (TMZ) korxonalarning asosiy aylanma kapitali tarkibiga kirib, ularning ishlab chiqarish va savdo jarayonlarida muhim o'rin tutadi. TMZlarning to'g'ri hisobga olinishi, baholanishi va nazorat qilinishi korxonaning moliyaviy holati, daromadliligi va kelajakdagi rivojlanish strategiyasini belgilashda hal qiluvchi ahamiyatga ega. O'zbekiston iqtisodiyotining jahon iqtisodiyoti bilan integratsiyalashuvi jarayonida Milliy buxgalteriya hisobi standartlaridan (MBHS) Xalqaro moliyaviy hisobot standartlariga (XMHS) o'tish zaruriyati paydo bo'ldi. Bu o'tish, ayniqsa, TMZlarni hisobga olish va baholash usullarida sezilarli o'zgarishlarni keltirib chiqardi. XMHS, xususan, "Zaxiralar" deb nomlangan 2-sonli XMHS (IAS 2) tovar-moddiy zaxiralarni baholash, hisobga olish va moliyaviy hisobotlarda aks ettirish bo'yicha aniq qoidalar va tamoyillarni belgilaydi. Ushbu standartlarga muvofiq zaxiralarni yuritish korxonaning moliyaviy ma'lumotlarining xalqaro miqyosda qiyoslanishini ta'minlaydi, xorijiy investorlar ishonchini oshiradi va mamlakatning investitsion jozibadorligini kuchaytiradi. Shu sababli, tovar-moddiy zaxiralarning xalqaro standartlar asosida yuritilishini chuqur o'rganish, mavjud muammolarni aniqlash va ularni takomillashtirish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish bugungi kunning dolzarb vazifalaridan hisoblanadi. Mamlakatimizda XMHSga o'tish jarayoni faol olib borilayotgan bo'lsada, amaliyotda tovar-moddiy zaxiralarni hisobga olishda bir qator kamchiliklar va noaniqliklar mavjud. Masalan, ba'zi korxonalarda zaxiralarni baholashda " FIFO" (First-In, First-Out – birinchi kirgan, birinchi chiqadi) yoki "o'rtacha tortilgan qiymat" usullarini qo'llashda yuzaga keladigan qiyinchiliklar, ayrim tovar-moddiy zaxiralarn ...