MUSTAQIL ISH

KIRISH Tuproqlarning og'ir metallar bilan ifloslanishi global ekologik muammolar ichida alohida o'rin tutib, bugungi kunning eng dolzarb masalalaridan biri hisoblanadi. Tuproq tirik tabiatning asosi, qishloq xo'jaligi mahsulotlari ishlab chiqarishning beqiyos manbai, shuningdek, ekotizimlardagi biogeokimyoviy sikllarning muhim elementi sifatida nafaqat o'simliklar va hayvonot dunyosi, balki insoniyatning yashash sharoitini ham bevosita belgilaydi. Sanoatlashtirishning tez sur'atlarda o'sishi, urbanizatsiya jarayonlarining kengayishi, intensiv dehqonchilikning joriy etilishi va maishiy chiqindilarning noto'g'ri boshqaruvi tufayli tuproq qoplamiga turli xil antropogen moddalar, jumladan, og'ir metallar tobora ko'p miqdorda kirib bormoqda. Kadmiy, qo'rg'oshin, simob, mishyak, xrom, rux va mis kabi og'ir metallar tuproqda yillar davomida parchalanmay turib qolish xususiyatiga ega bo'lib, ular uzoq muddatli toksik ta'sir ko'rsatishi bilan xavflidir. Ushbu metallar o'simliklar tomonidan o'zlashtirilib, oziq-ovqat zanjiri orqali inson organizmiga o'tishi va jiddiy kasalliklarni, jumladan, onkologik, nevrologik va endokrin tizim buzilishlarini keltirib chiqarishi mumkin. Global miqyosda tuproq resurslarining degradatsiyasi, qishloq xo'jaligi unumdorligining pasayishi va suv havzalarining ikkilamchi ifloslanishi kabi oqibatlarga olib keluvchi mazkur jarayon, ayniqsa, rivojlanayotgan mamlakatlar, jumladan, Markaziy Osiyo mintaqasi va O'zbekiston uchun katta xavf tug'diradi. Bu yerda irrigatsiyali dehqonchilik, sanoat korxonalarining joylashuvi va transport infratuzilmasining rivojlanishi tuproqlarning ifloslanishiga qo'shimcha omillar bo'lib xizmat qiladi. Shu sababli, tuproqlarni og'ir metallar bilan ifloslanish omillari va manbalarini har tomonlama o'rganish, ularning ekologik xavfini baholash hamda oldini olish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish zamonaviy ekologiya, agrokimyo va tuproqshunoslik fanlarining eng ustuvor yo'nalishlaridan biridir. Ushbu muammo ...