MUSTAQIL ISH

KIRISH O'zbek tilining boy tarixi va adabiy merosi mamlakatimiz madaniyati va ma'naviyatining ajralmas qismidir. Til tarixi har bir xalqning o'ziga xosligi, uning taraqqiyot yo'li va boshqa xalqlar bilan aloqalarini aks ettiruvchi ko'zgudekdir. O'zbek mumtoz adabiyoti xazinasida o'zining yorqin ijodi bilan alohida o'rin tutgan Turdi Farog'iy (XVII asr oxiri – XVIII asr boshi) asarlarining tili ana shu ko'zguni yanada yorqinroq aks ettirishga xizmat qiladi. Uning she'riy merosi o'zbek adabiy tilining tarixiy rivojlanish bosqichlaridan birini, xususan, Buxoro xonligi davrida tilning o'ziga xos xususiyatlari, lug'at boyligi, grammatik qurilishi va uslubiy rang-barangligini chuqur o'rganish uchun qimmatli manba hisoblanadi. Shu bois, Turdi Farog'iy ijodining til xususiyatlarini tadqiq etish nafaqat adabiyotshunoslik uchun, balki o'zbek tilshunosligi, ayniqsa, til tarixi, leksikologiya, grammatika va stilistika yo'nalishlari uchun ham ulkan nazariy va amaliy ahamiyatga ega. Mazkur tadqiqot orqali biz o'zbek adabiy tilining XVII-XVIII asrlardagi holatini, uning fonetik, leksik-semantik, morfemik va sintaktik xususiyatlarini, shuningdek, turkiy tildagi eski qatlamlar va yangi shakllarning o'zaro ta'sirini aniqlashga intilamiz. Bu esa milliy til merosimizni saqlash va kelajak avlodlarga yetkazishdagi mas'uliyatimizni anglatadi. Turdi Farog'iy o'z davrining yetuk so'z san'atkorlaridan biri bo'lishiga qaramay, uning asarlari tilining fundamental va kompleks lingvistik tahlili yetarlicha amalga oshirilmaganligi muammo sifatida qolmoqda. Mavjud tadqiqotlar ko'pincha adabiy-tarixiy yoki qisman janr-uslubiy xususiyatlarga e'tibor qaratgan bo'lib, uning tilidagi tizimli xususiyatlar, dialektal ta'sirlar, arxaik unsurlar va innovatsion tendensiyalar chuqur ochib berilmagan. Bu esa shoirning o'zbek adabiy tilining shakllanishi va rivojlanishiga qo'shgan hissasi, uning til uslubi va idiolektining o'ziga xos jihatlari haqida to'liq tasavvurga ega bo'lishga to'sqinlik qiladi. Shu nuqt ...