MUSTAQIL ISH

KIRISH Hozirgi zamon fan-texnika taraqqiyotining asosiy harakatlantiruvchi kuchi axborot texnologiyalari, xususan, kompyuterlar ekanligi shubhasizdir. Fizika, insoniyatning eng qadimiy va fundamental fanlaridan biri sifatida, o'zining rivojlanish jarayonida doimo texnologik innovatsiyalarga tayanib kelgan. XVII asrda teleskopning ixtiro qilinishi astronomiyada inqilob yasaganidek, XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab kompyuterlarning paydo bo'lishi va ularning tezkor rivojlanishi fizikaning deyarli barcha sohalarida misli ko'rilmagan o'zgarishlarga sabab bo'ldi. Klassik mexanika, kvant mexanikasi, statistik fizika, termodinamika, qattiq jism fizikasi, yadro fizikasi, elementar zarrachalar fizikasi, astrofizika, plazma fizikasi kabi fundamental yo'nalishlardan tortib, nanotexnologiya, materialshunoslik, tibbiy fizika kabi amaliy sohalargacha kompyuterlar nafaqat yordamchi vosita, balki tadqiqotlarning ajralmas qismiga aylandi. Ularning dolzarbligi shundaki, bugungi kunda nazariy fizikaning murakkab modellarini analitik usullar bilan yechish imkoniyati cheklangan bo'lib, sonli hisob-kitoblar va simulyatsiyalar yagona yechim yo'li hisoblanadi. Eksperimental fizikada esa katta hajmdagi ma'lumotlarni yig'ish, qayta ishlash va tahlil qilish kompyuterlarsiz tasavvur qilib bo'lmaydi. Zamonaviy fizika muammolari ko'p parametrlilik, o'ta nozik effektlar va ulkan hajmdagi ma'lumotlar bilan bog'liq bo'lganligi sababli, kompyuterlar ularni hal qilishning yagona samarali vositasi bo'lib xizmat qiladi. Shunday qilib, zamonaviy fizikada kompyuterlarning roli shunchaki hisoblash vositasi bo'lib qolmay, balki ilmiy tadqiqot metodologiyasining ajralmas qismiga aylanganligi e'tiborga molik. Bu holatda muammo shundaki, fiziklarning kompyuterlarni qo'llashdagi bilimlari va tajribalari ularning mavjud imkoniyatlaridan to'liq foydalanishga har doim ham yetarli bo'lmaydi. Ba'zi hollarda, kompyuter simulyatsiyalari va ma'lumotlarni tahlil qilishning murakkab usullaridan foydalanishda xatoli ...