MUSTAQIL ISH

KIRISH Dinshunoslik fanining fundamental yo'nalishlaridan biri bo'lgan qadimiy dinlarni o'rganish, insoniyat sivilizatsiyasining shakllanishidagi ma'naviy va madaniy asoslarni tushunish uchun nihoyatda muhimdir. Shu nuqtai nazardan, Zardushtiylik, O'rta Osiyo, Eron va Hindiston yarimorolining katta qismida ming yillar davomida hukmron bo'lgan, monoteizmga yaqin tendensiyalarga ega bo'lgan dualistik din sifatida alohida o'rin tutadi. U nafaqat o'z hududida yuzaga kelgan boshqa diniy oqimlarga kuchli ta'sir ko'rsatgan, balki Ibrohimiy dinlar – Iudaizm, Xristianlik va Islomning ayrim teologik va esxatologik g'oyalarining shakllanishiga ham bilvosita hissa qo'shganligi haqida ilmiy farazlar mavjud. Bugungi kunda, globallashuv jarayonlari va madaniy xilma-xillikni qadrlash tendensiyalari fonida, jahon dinlari va ularning tarixiy ildizlarini chuqur o'rganish, turli xalqlar o'rtasidagi o'zaro tushunish va muloqotni rivojlantirishga xizmat qiladi. Zardushtiylikning teologik tizimi, axloqiy tamoyillari va marosim amaliyotlari hozirgi zamon insoni uchun ham ma'naviy-axloqiy jihatdan dolzarb bo'lib qolmoqda, chunki u tabiatga hurmat, ezgulik va yorug'likka intilish, yovuzlikka qarshi kurash kabi universal qadriyatlarni targ'ib etadi. Bu dinning noyob jihatlari, jumladan, tabiat bilan uyg'unlik, dunyoviy hayotni qadrlash va shaxsiy mas'uliyatni ilgari surish bugungi ekologik inqirozlar va axloqiy dilemmalar sharoitida yanada chuqur tahlilni talab etadi. Zardushtiylikning teologik tizimi va diniy marosimlari ko'p asrlar davomida diniy tadqiqotchilarning diqqat markazida bo'lib kelgan bo'lsa-da, uning ayrim jihatlari hali ham to'liq o'rganilmagan yoki turli talqinlarga ega. Mavjud adabiyotlarda ko'pincha bu dinning umumiy xususiyatlari yoritiladi, lekin uning teologik falsafasining murakkabligi, xususan, Ahura Mazda va Angra Mainyu (Spenta Mainyu va Angra Mainyu) o'rtasidagi kurashning ontologik va etilologik asoslari, dunyoning yaralishi haqidagi kosmogonik tasavvurlar, esxatol ...