MUSTAQIL ISH

KIRISH Bugungi globallashuv davrida jamiyat taraqqiyotining harakatlantiruvchi kuchlarini, sivilizatsiyaviy o'zgarishlarning mohiyatini anglash, ularning kelajakka ta'sirini bashorat qilish falsafiy tafakkurning eng muhim vazifalaridan biridir. Ayniqsa, o'zbek milliy falsafasining eng ko'zga ko'ringan namoyandalaridan biri Abdulla Avloniyning o'z davrida ilg'or g'oyalarni bayon etgan asarlari hamda dunyodagi eng ta'sirchan ijtimoiy-falsafiy nazariyalardan biri sanalgan Alvin Tofflerning "Uchinchi to'lqin" konsepsiyasi o'rtasidagi uzviylik va qarama-qarshiliklarni ochib berish bugungi kunda tobora ortib borayotgan dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Avloniyning "Madaniyat to'lqinlari" nomli maqolasi, garchi uning nomi to'liq shu tarzda talqin etilmasligi mumkin bo'lsa-da, o'zbek ziyolilari orasida madaniyat, ma'rifat, taraqqiyot haqidagi o'ziga xos "to'lqin" nazariyasini shakllantirganligini ko'rsatadi. Uning fikricha, jamiyat taraqqiyoti bir necha bosqichlardan iborat bo'lib, har bir bosqich o'ziga xos madaniyat va tafakkur shakllanishini taqozo etadi. Bu esa, to'g'ridan-to'g'ri Alvin Tofflerning "Uchinchi to'lqin" asarida ilgari surilgan sanoatdan keyingi (postindustrial) jamiyat, axborot texnologiyalari va global uyushmalar rivoji haqidagi g'oyalari bilan ma'lum darajada rezonanslashadi. Shuning uchun ham bu ikki muallifning qarashlarini qiyosiy tahlil qilish, ularning zamonaviy dunyoni tushunishdagi o'rni va ahamiyatini aniqlash falsafiy tadqiqotlar uchun muhim manba bo'lib xizmat qiladi. Mazkur tadqiqotning asosiy muammosi quyidagilardan iborat: XX asr boshlarida o'zbek milliy uyg'onish davrining eng yorqin vakili Abdulla Avloniyning jamiyat taraqqiyoti va madaniyat rivoji haqidagi g'oyalari, ya'ni "madaniyat to'lqinlari" konsepsiyasining mohiyati qanday talqin etilishi mumkin va bu konsepsiya Alvin Tofflerning dunyodagi eng mashhur "uchinchi to'lqin" nazariyasi bilan qanday o'xshashlik va farqlarga ega? Ushbu muammoning murakkabligi shundaki, Avloniy o'z davrining ...