MUSTAQIL ISH

KIRISH Qadimgi Yunon falsafasining ibtidosi va G'arb tafakkurining asosi hisoblangan Fales ijodini o'rganish nafaqat tarixiy qiziqish, balki zamonaviy falsafiy va ilmiy muammolarni tushunish uchun ham katta ahamiyatga ega. Miloddan avvalgi VII-VI asrlarda yashab ijod etgan Fales falsafa tarixidagi eng qadimiy shaxslardan biri bo'lib, u olamning asosi, birinchi sababi, ya'ni "arxe" masalasi bilan shug'ullangan va uni suvda deb bilgan. Uning bu qarashlari keyingi asrlarda yashagan ko'plab faylasuflarning, xususan, Anaksimandr, Anaksimen kabi Miletsiya maktabi vakillarining ta'limotlari uchun zamin yaratdi. Falesning "hamma narsaning asosi suvdir" degan g'oyasi oddiygina materialistik fikr emas, balki tabiat hodisalarini mifologik tushuntirishdan ratsional-ilmiy yondashuvga o'tishning ilk namunasidir. Bu esa inson tafakkurining rivojlanishidagi muhim bosqichni, ya'ni empirik kuzatish va mantiqiy xulosalar chiqarishga bo'lgan intilishni ko'rsatadi. Uning geosentrik nazariyasi, sayyoralar harakati haqidagi fikrlari, hatto Eklipsni (oy tutilishini) oldindan bashorat qilganligi haqidagi rivoyatlar uning ilmiy tafakkurining naqadar teran bo'lganligini tasdiqlaydi. Bugungi kunda ham tabiatshunoslik va fizika fanlarida fundamental elementlar haqidagi izlanishlar davom etar ekan, Falesning olamning birlamchi asosi haqidagi g'oyasi o'zining metodologik ahamiyatini saqlab qolmoqda. Global ekologik muammolar va resurslar tanqisligi sharoitida suvning hayot va tsivilizatsiya uchun muhimligi haqidagi Falesning intuitiv tushunchasi o'ta dolzarb bo'lib qolmoqda. Bundan tashqari, uning ratsionalizmga, kuzatuvga va mantiqiy tushuntirishga urg'u berishi fan va falsafaning kelajakdagi rivojlanishi uchun mustahkam zamin yaratdi. Falesning falsafasini o'rganish, insoniyat tafakkurining evolyutsiyasini, ilmiy bilimlarning shakllanishini va falsafaning dunyoqarashni shakllantirishdagi rolini chuqurroq anglashga yordam beradi. Qadimgi Yunon falsafasining ilk bosqichlaridan biri bo'lgan Fales ...