KURS ISHI

KIRISH So'nggi yillarda dunyo miqyosida yoshlar slangi bilan bog'liq lingvistik tadqiqotlar soni 35% ga oshgan [1], bu mavzuning dolzarbligini yaqqol ko'rsatmoqda. Jahon miqyosida leksikografik izlanishlar uchun ajratilgan grantlar hajmi 2023-yilda 200 million dollardan oshib, tilshunoslik sohasidagi investitsiyalarning muhim qismini tashkil etdi [2]. O'zbekistonda esa 2022-2023 o'quv yilida oliy ta'lim muassasalarida ijtimoiy-gumanitar fanlar yo'nalishida ilmiy ishlar hajmi 18% ga o'sgan bo'lsada [3], yoshlar slangi va uning til tizimiga ta'siri bo'yicha chuqur tadqiqotlar nisbatan kam. Rus tilida so'zlashuvchi yoshlar orasida slang so'zlarning faol qo'llanishi tilning semantik va fonetik qatlamlariga sezilarli ta'sir ko'rsatib, nutq madaniyatining o'zgarishiga olib kelmoqda. Bu esa ta'lim, madaniyat va ommaviy axborot vositalarida kommunikativ to'siqlarni yuzaga keltirishi mumkin. Mazkur tadqiqot zamonaviy rus tilidagi yoshlar slangi fenomenini chuqur tahlil qilish orqali, tilshunoslik va sotsiolingvistika sohasidagi mavjud bo'shliqlarni to'ldirishga xizmat qiladi. Hozirgi kunda global axborot makonining kengayishi, ijtimoiy tarmoqlarning faol rivojlanishi yoshlar nutqida yangi leksik birliklarning paydo bo'lishiga va ularning tez tarqalishiga zamin yaratmoqda. Bu holat yoshlarning o'ziga xos submadaniyatini aks ettirish bilan birga, standart til me'yorlaridan chetlashish tendentsiyalarini ham kuchaytiradi. Shu bois, yoshlar slangi rivojlanishining lingvistik mexanizmlarini, uning ijtimoiy-psixologik sabablarini hamda til tizimiga ko'rsatayotgan ta'sirini har tomonlama o'rganish muhim ahamiyatga ega. Ushbu mavzuning dolzarbligi, ayniqsa, rus tilini o'rganuvchi va undan foydalanuvchi O'zbekiston yoshlari kontekstida yaqqol namoyon bo'ladi, chunki bu ularning kommunikativ kompetentsiyasiga va til madaniyatiga bevosita ta'sir ko'rsatadi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda ancha yuqori bo'lsada, O'zbekiston kontekstida hali to'liq o'zlashtirilmagan. Jahon tilshunosligida yoshlar slangi fenomeni ko'plab olimlar tomonidan tadqiq etilgan. Masalan, D. Cristal (2001) "Language and the Internet" asarida internet-slangning paydo bo'lishi va tarqalish mexanizmlarini tahlil qilib, uning an'anaviy tilga ta'sirini ochib bergan [5]. T. F. Efremova (2000) o'zining "Novyy slovar russkogo yazyka" lug'atida jargonizmlar va slangizmlarning keng qamrovli tasn ...