KURS ISHI

KIRISH XIX asr ikkinchi yarmida Qozoq dashtlarida Rossiya imperiyasi ma'muriy boshqaruv tizimining joriy etilishi tarixiy tadqiqotlar uchun muhim mavzulardan biri hisoblanadi. 1822-yil 22-iyulda Rossiya imperiyasi tomonidan qabul qilingan "Sibir qirg'izlari nizomi" ushbu hududlarda imperiyaning ma'muriy ta'sirini kuchaytirishga qaratilgan ilk jiddiy qadamlardan biri bo'lgan. Ushbu davrda amalga oshirilgan islohotlar, jumladan, 1867-yilda Turkiston general-gubernatorligining tashkil etilishi hamda 1867-1868-yillarda "Turkiston viloyatini boshqarish to'g'risidagi nizom" va "Orenburg va G'arbiy Sibir viloyatlarini boshqarish to'g'risidagi vaqtinchalik nizom"larning qabul qilinishi Qozoq dashtlarining siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy hayotida tub o'zgarishlarga sabab bo'lgan. Bu jarayonlar imperiya siyosatining uzoq muddatli strategiyasining bir qismi bo'lib, mintaqaning kelgusi taraqqiyotiga sezilarli ta'sir ko'rsatgan. Mazkur mavzuning bugungi kundagi dolzarbligi tarixiy davr siyosatining oqibatlarini chuqur tahlil qilish va uning zamonaviy davlatlarning shakllanishiga ta'sirini tushunish zarurati bilan belgilanadi. Rossiya imperiyasining Qozoq dashtlaridagi ma'muriy boshqaruvi nafaqat o'sha davrdagi mahalliy jamiyatning ijtimoiy-siyosiy tuzilmasini o'zgartirgan, balki zamonaviy Qozog'istonning davlat boshqaruvi, etnik tarkibi va madaniy rivojlanishiga ham ta'sir ko'rsatgan murakkab jarayonlarni o'z ichiga oladi. O'tmishdagi bunday tajribalarni o'rganish, tarixiy xatolar va muvaffaqiyatlarni tushunish, ayniqsa, hozirgi globallashuv sharoitida milliy o'ziga xoslikni saqlab qolish va mustaqil davlatlarning barqaror rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish uchun juda muhimdir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha turli tadqiqotchilar tomonidan qimmatli ishlar amalga oshirilgan. G.L. Abdurahmonov Qozoq dashtlarida chor Rossiyasining mustamlakachilik siyosati masalalarini atroflicha o'rganib chiqqan [1]. Ye.B. Bekmaxanov esa Qozog'istonning Rossiyaga qo'shilishi jarayonlarini keng qamrovda tahlil qilgan [2]. Ch.Ch. Valixanov asarlarida o'sha davrdagi ijtimoiy-siyosiy vaziyatga oid qimmatli ma'lumotlar berilgan [3]. A.V. Vostrikov o'z navbatida, O'rta Osiyoning Rossiya imperiyasiga qo'shilishi tarixini batafsil yoritgan [4]. V.V. Grigoryev imperiya davridagi cho'l o'lkasining boshqaruv tizimi va rivojlanishini ko'rib chiqqan [5]. I.V. Yerofeyeva Qozog'isto ...