KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyotning yillik o‘sishi 2023-yilda 25% ni tashkil etdi [1], bu sohada dasturiy mahsulotlarga bo‘lgan talabni keskin oshirdi. Xususan, mobil ilovalar va veb-servislarni ishlab chiqishda ma’lumotlarni samarali qayta ishlash, jumladan butun sonlar ustida aniq va tezkor amallar bajarish muhim ahamiyat kasb etmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligining 2023-yil yakunlari bo‘yicha hisobotiga ko‘ra, mamlakatimizda IT-park rezidentlari tomonidan ko‘rsatilgan xizmatlar hajmi 1 milliard AQSH dollaridan oshib, 2022-yilga nisbatan 20% ga o‘sish qayd etildi [2]. Global miqyosda esa dasturiy ta’minot bozorining hajmi 2023-yilda 650 milliard AQSH dollariga yetgan [3] va 2028-yilga borib 1 trillion dollarga yaqinlashishi prognoz qilinmoqda [4], bu esa dasturiy injeneriyaning har bir kichik qismi, jumladan, asosiy ma’lumot turlarini qayta ishlash metodologiyasining optimallashtirilishi jahon miqyosida ham iqtisodiy samaradorlikni oshirishda muhim rol o‘ynashini ko‘rsatadi. Ushbu raqamlar, dasturlash asoslari, ayniqsa butun sonlar bilan ishlashning nazariy va amaliy jihatlariga oid tadqiqotlarning dolzarbligini yaqqol ko‘rsatib turibdi. Butun sonlarni taqqoslash va ularning tartib raqamini aniqlash vazifasi, dastlab qaraganda oddiy tuyulsa-da, murakkab tizimlarda, masalan, kriptografiya, katta hajmli ma’lumotlar bazalarini boshqarish, ilmiy hisob-kitoblar va real vaqt rejimida ishlaydigan tizimlarda ishlash samaradorligini belgilovchi asosiy komponentlardan biridir. Dasturiy ta’minot injeneriyasida, ayniqsa yuqori unumdorlik talab qilinadigan sohalarda, butun sonlar ustida bajariladigan operatsiyalarning tezligi va xavfsizligi hal qiluvchi ahamiyatga ega. Mavjud dasturlash tillari va kutubxonalar butun sonlar bilan ishlash uchun standart vositalarni taklif qilsa-da, turli xil ma’lumot turlari, arxitekturaviy farqlar va cheklangan resurslar sharoitida optimal yechimni tanlash har doim ham oson emas. Ayniqsa, standart ma’lumot turlari sig‘imidan kattaroq bo‘lgan sonlar (arbitrar aniqlikdagi sonlar) bilan ishlashda samaradorlikni ta’minlash va potentsial xavfsizlik zaifliklarini (masalan, intger overflow) oldini olish dolzarb muammolardan hisoblanadi. Shuningdek, dasturlash asoslarini o‘rganuvchilar uchun bu kabi asosiy tushunchalarni chuqur tushuntirish va amaliy misollar orqali ko‘rsatish ta’lim sifatini oshirishda ...