KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Xalq ta'limi vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-2024 o'quv yilida umumta'lim maktablarida 3-sinf o'quvchilari soni 650 mingdan oshgan bo'lib, ularning o'qish savodxonligi darajasi milliy o'quv dasturi talablariga muvofiq shakllantirilishi pedagogik jarayonning asosiy vazifalaridan hisoblanadi [1]. Xalqaro baholash dasturlari, xususan, PIRLS (Progress in International Reading Literacy Study) tadqiqotlari natijalari shuni ko'rsatadiki, 2021-yilda O'zbekistonlik 4-sinf o'quvchilarining o'qish savodxonligi bo'yicha o'rtacha balli xalqaro o'rtacha ko'rsatkichdan 55 ballga past bo'lgan [2]. Bu holat, boshlang'ich sinflarda, xususan 3-sinfda o'qish savodxonligi darslarida o'quvchilar nutqini o'stirishga qaratilgan amaliy metodik yondashuvlarning dolzarbligini yaqqol ko'rsatmoqda. Shu bilan birga, zamonaviy axborot jamiyatida muvaffaqiyatli faoliyat yuritish uchun nutqiy kompetensiyalarning muhimligi ortib bormoqda, chunki matnni tushunish, tahlil qilish va o'z fikrini erkin ifodalay olish ta'limning barcha bosqichlarida va kundalik hayotda fundamental ko'nikma hisoblanadi. Bugungi kunda ta'lim tizimida o'quvchilarning og'zaki va yozma nutqini, lug'at boyligini hamda bog'lanishli nutqini rivojlantirish masalasi dolzarb muammo bo'lib qolmoqda. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 12-maydagi "Maktabgacha va maktab ta'limi tizimini takomillashtirish bo'yicha qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida"gi PQ-241-sonli qarorida boshlang'ich sinflarda o'quvchilarning o'qish savodxonligini oshirish, ularning nutqiy kompetensiyalarini rivojlantirishga alohida e'tibor qaratilgan [3]. Bu esa ushbu mavzu yuzasidan chuqur ilmiy-metodik izlanishlar olib borish va amaliy takliflar ishlab chiqish zaruratini keltirib chiqaradi. Mavjud muammolar qatorida, o'qish savodxonligi darslarida nutqni o'stirishga qaratilgan innovatsion texnologiyalar va metodlarning yetarli darajada joriy etilmaganligi, o'qituvchilarning ushbu yo'nalishdagi malakasini oshirishga bo'lgan ehtiyoj, shuningdek, o'quvchilarning shaxsiy ehtiyojlari va qiziqishlarini inobatga oladigan differensial yondashuvlarning cheklanganligi kabi jihatlarni keltirish mumkin. Ushbu kurs ishi aynan shu bo'shliqlarni to'ldirishga va amaliy yechimlarni taklif etishga qaratilgan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy miqyosda turli olimlar tomonidan chuqur tahlil etilgan. J ...