KURS ISHI

KIRISH Korxonalar faoliyatida daromadlar va xarajatlar tahlili, shuningdek rentabellikni oshirish masalalari har doim muhim o'rin tutgan. Globallashuv jarayonlari va raqobatning kuchayishi sharoitida korxonaning barqaror rivojlanishini ta'minlashda daromad va xarajatlarni samarali boshqarish hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, resurslar cheklangan va narxlar beqaror bo'lgan bozor sharoitida, har bir korxona o'z faoliyatining samaradorligini oshirish, xarajatlarni optimallashtirish va daromad manbalarini diversifikatsiya qilish orqali raqobatdosh ustunlikka erishishga intiladi. Korxona rentabelligi korxona faoliyatining samaradorligini ifodalovchi nisbiy ko'rsatkich bo'lib, uning moliyaviy barqarorligi va investitsion jozibadorligini belgilaydi. Shu sababli, daromadlar va xarajatlarni tahlil qilish, ularning shakllanish qonuniyatlarini o'rganish hamda rentabellikni oshirish bo'yicha ilmiy asoslangan yondashuvlarni ishlab chiqish iqtisodiyot va boshqaruv fani oldida turgan dolzarb vazifalardan hisoblanadi. Bugungi kunda O'zbekiston iqtisodiyotida ham bozor munosabatlari chuqurlashib, korxonalar uchun o'z faoliyatining moliyaviy natijalarini doimiy tahlil qilish va takomillashtirish zarurati ortmoqda. O'zbekiston Respublikasining "Buxgalteriya hisobi to'g'risida"gi Qonuni 1996-yil 30-avgustda qabul qilingan bo'lib, buxgalteriya hisobini tashkil etish va yuritishning umumiy huquqiy asoslarini belgilab bergan. Shuningdek, O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi 2019-yil 1-yanvardan yangi tahrirda kuchga kirgan holda, korxona daromadlari va xarajatlarining soliqqa tortish mexanizmlarini tartibga solib, ularning shakllanishiga bevosita ta'sir ko'rsatmoqda. Bu huquqiy asoslar korxonalar moliyaviy faoliyatini boshqarishda muhim rol o'ynab, ularni o'z daromad va xarajatlarini samarali rejalashtirishga undaydi. Biroq, amaliyotda ko'plab korxonalar daromadlar va xarajatlarni tahlil qilishda zamonaviy metodologiyalarni qo'llashda, xususan, biznes analitika vositalaridan foydalanishda qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Natijada, rentabellikni oshirish imkoniyatlari to'liq ishga solinmayapti, bu esa korxonaning barqaror o'sishiga to'sqinlik qilmoqda. Mavzuning o'rganilganlik darajasiga nazar solsak, korxona daromadlari, xarajatlari va rentabelligini tahlil qilish masalalari mahalliy va xorijiy olimlar tomonidan keng tadqiq qilingan. Xususan, K. Abdullaev moliyaning n ...