KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda mobil aloqa xizmatlari foydalanuvchilari soni 2023-yil yakuniga ko'ra 34.6 million nafardan oshgan [1], bu mamlakat aholisining qariyb 97% ini tashkil etadi va mobil ma'lumotlar trafigi hajmi yiliga o'rtacha 40-50% ga o'sib bormoqda [2]. Global miqyosda esa, 6G mobil aloqa tizimlari bozori 2030-yilga borib 1.4 trillion AQSH dollariga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa ushbu sohaga kiritilayotgan investitsiyalarning keskin o'sishini ko'rsatadi [3]. Bu raqamlar telekommunikatsiya sohasining strategik ahamiyatini va ilg'or texnologiyalarni joriy etishga bo'lgan zaruratni yaqqol namoyish etadi. Hozirda qo'llanilayotgan 5G texnologiyasi ma'lumot uzatish tezligi, kechikish va energiya samaradorligi bo'yicha ma'lum yutuqlarga erishgan bo'lsa-da, kelajakdagi "to'liq immersiv tajriba" (FIXT), "aqlli shaharlar" va "kvant internet" kabi talablarni to'liq qondira olmaydi. Ushbu kurs ishi doirasida 6G mobil aloqa tizimlari uchun yangi texnologiyalarni loyihalash masalasi dolzarb hisoblanadi, chunki bu kelajakdagi ultra-tezkor, ultra-ishonchli va ultra-past kechikishli aloqa ehtiyojlarini qondirishga qaratilgan fundamental tadqiqotlarni talab qiladi. Hozirgi kunda mavjud aloqa tarmoqlarida "Exabayt" (EB) miqdoridagi ma'lumotlarni qayta ishlash, terahertz (THz) diapazonidagi signallarni samarali uzatish va energiyani tejash kabi jiddiy muammolar hal etilmagan holda qolmoqda [4]. Bundan tashqari, Sun'iy intellekt (AI) integratsiyasi, kvant aloqa xavfsizligi va aqlli yuzalar (RIS) yordamida spektr samaradorligini oshirish kabi yo'nalishlar hali to'liq o'rganilmagan. Ushbu mavzu nafaqat texnologik taraqqiyotni, balki O'zbekistonning raqamli iqtisodiyotini rivojlantirish va mintaqaviy raqobatbardoshligini oshirish uchun ham muhim ahamiyat kasb etadi [5]. Mavzuning o'rganilganlik darajasi jahon miqyosida bir qator yetakchi olimlar tomonidan chuqur tadqiq etilgan. Masalan, Tom L. Marzetta (2006) massiv MIMO (Massive Multiple-Input Multiple-Output) texnologiyasining nazariy asoslarini ishlab chiqqan bo'lib, bu 5G va 6G tizimlarida spektr samaradorligini keskin oshirishga imkon berdi [6]. Erik G. Larsson (2018) terahertz (THz) aloqa uchun antennalar va tarmoq arxitekturasini tadqiq etib, yuqori chastota diapazonlarida ma'lumot uzatishning cheklovlari va imkoniyatlarini ko'rsatib berdi [7]. Andrea Goldsmith (2020) esa simsiz aloqada sun'iy intellekt (AI) va ...