KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 896,5 trillion so‘mni tashkil etib, real o‘sish sur'ati 6% ga yetdi [1]. Bu ko‘rsatkich global iqtisodiy o‘sish sur'atlaridan (taxminan 3% [2]) yuqori bo‘lsada, inflyatsiya darajasi yil yakunida 8,77% ni tashkil etdi [3], bu aholi xarid qobiliyatiga sezilarli ta'sir ko‘rsatdi. Shuningdek, ishsizlik darajasi 7,9% ni tashkil qilib [1], aholi bandligini ta'minlash va mehnat bozoridagi muammolarni hal etish dolzarbligini ko‘rsatdi. Makroiqtisodiy barqarorlikni ta'minlash, iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish va aholi farovonligini oshirish maqsadida asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni chuqur tahlil qilish, ularning o‘zaro bog‘liqliklarini o‘rganish va kelajakdagi tendensiyalarni prognoz qilish muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, global geosiyosiy keskinliklar, jahon narxlarining o‘zgaruvchanligi va iqlim o‘zgarishlari kabi omillar milliy iqtisodiyotga ta'sirini baholashda makroiqtisodiy tahlilga bo‘lgan ehtiyoj ortib bormoqda. Bugungi kunda makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarning tahlili nafaqat iqtisodiy siyosatni shakllantirish uchun, balki investitsiya qarorlarini qabul qilish, biznes strategiyalarini ishlab chiqish va aholining kelajakdagi farovonligini rejalashtirish uchun ham zarurdir. Global iqtisodiyotdagi beqarorliklar, jumladan, energiya resurslari narxlarining o‘zgaruvchanligi, ta'minot zanjirlaridagi uzilishlar va savdo urushlari kabi omillar har bir mamlakatning makroiqtisodiy barqarorligiga salbiy ta'sir ko‘rsatishi mumkin [4]. O‘zbekiston sharoitida resurslarni diversifikatsiya qilish, eksport salohiyatini oshirish, ichki bozorni mustahkamlash va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish kabi strategik yo‘nalishlar makroiqtisodiy barqarorlikni ta'minlashda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Shu nuqtai nazardan, asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni doimiy ravishda monitoring qilish va ularning o‘zgarishiga tezkor munosabat bildirish iqtisodiyotning barqaror rivojlanishi uchun muhimdir. Shu bilan birga, mavjud tahlil usullarini takomillashtirish va ularning milliy sharoitlarga moslashuvini ta'minlash borasida qator hal etilmagan muammolar mavjud. Makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar nazariyasi va amaliyoti jahon miqyosida ko‘plab olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Jon Meynard Keyns (John Maynard Keynes) o‘zining "Bandlik, foiz va pulning umumi ...