KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, mamlakat iqtisodiyoti 2023-yilda 6% ga o'sdi [1], bunda sanoat ishlab chiqarish hajmi 6.5% ga, xizmatlar sohasi esa 8.1% ga oshgani kuzatildi [1]. Investitsiyalarning umumiy hajmi 14.5% ga oshib, yalpi ichki mahsulotning 34% ini tashkil etdi [2]. Shu bilan birga, mamlakatning eksport salohiyati 2022-yilga nisbatan 23.8% ga o'sib, 21.3 milliard AQSH dollariga yetdi [1], bu iqtisodiyotning tashqi savdo faoliyatidagi dinamik rivojlanishdan dalolat beradi. Biroq, bu o'sish sur'atlari shunga o'xshash rivojlanayotgan mamlakatlarning barqaror o'sish modellarini tahlil qilganimizda, resurslar taqsimotida va tarmoqlararo aloqalarda muayyan nomutanosibliklar yuzaga kelishi mumkinligini ko'rsatadi. Jumladan, ayrim sektorlarning yuqori o'sish sur'atlari boshqa tarmoqlarning nisbatan orqada qolishiga olib kelishi, bu esa umumiy iqtisodiy tizimning zarbalarga chidamliligini pasaytirishi mumkin. Global iqtisodiyotdagi beqarorlik, savdo urushlari va epidemiologik vaziyatlar sharoitida milliy iqtisodiyotning ichki barqarorligi va balansli rivojlanishini ta'minlash muhim strategik vazifa hisoblanadi. Bugungi kunda, O'zbekistonning jahon iqtisodiyoti tizimiga integratsiyalashuvi jarayonida, mamlakatning barcha iqtisodiy sektorlari o'rtasidagi mutanosiblikni ta'minlash va ularning o'zaro aloqalarini optimallashtirish dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Mazkur mavzu nafaqat iqtisodiy o'sish sur'atlarini saqlab qolish, balki inklyuziv va barqaror rivojlanishni ta'minlash nuqtai nazaridan ham muhimdir. Iqtisodiyotdagi balansli bog'lanishlarning yetarli darajada tahlil etilmaganligi investitsiyalar samaradorligini pasaytirishi, ishlab chiqarish quvvatlaridan to'liq foydalanmaslikka olib kelishi hamda hududiy iqtisodiy nomutanosibliklarni kuchaytirishi mumkin [3]. Shu sababli, balansli bog'lanish tamoyillarini chuqur o'rganish, uning amaliy mexanizmlarini O'zbekiston sharoitlariga moslashtirish va aniq iqtisodiy siyosat tavsiyalarini ishlab chiqishga ehtiyoj sezilmoqda. Masalan, agrar sektorning qayta ishlash sanoati bilan integratsiyalashuv darajasining pastligi qo'shilgan qiymat yaratish salohiyatini to'liq ro'yobga chiqarishga to'sqinlik qilmoqda, bu esa ushbu yo'nalishda chuqur tahlil va amaliy yechimlar izlash zaruratini yuzaga keltiradi [5]. Balansli bog'lanish va iqtisodiy tahlil masalalari jahon miqyosi ...