KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida qurilish sanoatining jadal rivojlanishi beton ishlab chiqarish hajmining sezilarli darajada oshishiga olib kelmoqda. O'zR Qurilish va uy-joy kommunal xo'jaligi vazirligi (2023) ma'lumotlariga ko'ra, 2022 yilda mamlakatda beton va temir-beton mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 2021 yilga nisbatan 12,8% ga o'sib, 10,5 million kub metrga yetgan [1]. Jahon miqyosida esa beton sanoati 2023 yilda 650 milliard dollardan ortiq bozor hajmini tashkil etib, 2030 yilga borib 900 milliard dollarga yetishi kutilmoqda [2]. Bu o'sish sur'atlari resurslardan intensiv foydalanish va atrof-muhitga ta'sir masalasini kun tartibiga olib chiqadi. Xususan, beton ishlab chiqarish jarayoni katta miqdorda tabiiy resurslarni (qum, shag'al, suv, ohaktosh) talab qiladi, shuningdek, energiya sarfi yuqori bo'lib, chang, issiqxona gazlari (ayniqsa, CO2 sement ishlab chiqarishda) va oqova suvlar kabi ifloslantiruvchi moddalarning atmosferaga va suv havzalariga ajralib chiqishiga sabab bo'ladi [3]. Shu bois, sanoat rivojlanishini barqaror ekologik boshqaruv tamoyillari bilan uyg'unlashtirish muhim ahamiyat kasb etadi. Beton ishlab chiqarish korxonalarining ekologik ta'sirini monitoring qilish bugungi kunda dolzarb vazifadir. Atrof-muhit holatini muntazam kuzatish, baholash va prognozlashni o'z ichiga olgan ekologik monitoring tizimi ushbu korxonalar faoliyatining salbiy oqibatlarini kamaytirish, resurslardan oqilona foydalanishni ta'minlash va kelajak avlodlar uchun toza atrof-muhitni saqlashda muhim ahamiyatga ega. Ayniqsa, O'zbekistonda ekologik standartlarga rioya qilish va sanoatning atrof-muhitga ta'sirini nazorat qilish mexanizmlarini takomillashtirish zarurati ortib bormoqda. Ko'plab korxonalarda ekologik me'yorlarga to'liq rioya etilmasligi, eskirgan texnologiyalar va yetarli monitoring tizimlarining yo'qligi ekologik muammolarni yanada kuchaytirmoqda. Mazkur kurs ishi aynan shu bo'shliqni to'ldirishga, beton ishlab chiqarish korxonasining ekologik izini kamaytirish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan. Beton sanoatining ekologik jihatlari bo'yicha ilmiy tadqiqotlar jahon miqyosida keng olib borilgan. Davidov A.I. (2019) o'z tadqiqotida beton ishlab chiqarish jarayonida chang emissiyasini kamaytirish bo'yicha innovatsion texnologiyalarni tahlil qilib, changni ushlash samaradorligini 95% ga oshiruvchi yangi filtr tizimla ...