KURS ISHI

KIRISH "Avtomatika va telemexanikaning elektr ta'minoti" fanidan "BMRMning elektr ta'minotini hisoblash" mavzusidagi kurs ishi dolzarb mavzu bo‘lib, zamonaviy temir yo‘l tizimlarining uzluksiz va samarali faoliyatini ta'minlashda muhim ahamiyat kasb etadi. So‘nggi ma'lumotlarga ko‘ra, O‘zbekiston temir yo‘llarida avtomatika va telemexanika qurilmalarining umumiy energiyaga bo‘lgan talabi 2023-yilda 15% ga oshgan [1]. Jahon bozorida temir yo‘l avtomatizatsiyasi va signalizatsiya tizimlari segmenti 2024-yilda 42.5 milliard AQSH dollarini tashkil etishi kutilmoqda va yillik o‘sish sur'ati 6.8% ni tashkil qiladi [2]. O‘zbekistonda temir yo‘llarning elektrlashtirish darajasi 2022-yilda 47% ga yetgan [3], bu esa elektr ta'minoti tizimlariga bo‘lgan talabni yanada kuchaytirmoqda. Xususan, Boshqaruv, Metrologiya va Ro‘yxatga olish Markazlari (BMRM) kabi muhim infratuzilma ob'ektlarining uzluksiz va ishonchli elektr ta'minotini ta'minlash temir yo‘l transportining xavfsizligi va samaradorligi uchun asosiy omillardan biri hisoblanadi. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarb, chunki temir yo‘l infratuzilmasi, shu jumladan BMRM qurilmalari ham tobora murakkablashib bormoqda va ularning ishlashida elektr ta'minotining uzluksizligi hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Mavjud elektr ta'minoti tizimlarida eskiralgan texnologiyalar, optimallashtirilmagan hisob-kitoblar va favqulodda vaziyatlarda zaxira quvvat manbalarining yetarli darajada emasligi kabi muammolar mavjud. Ayniqsa, BMRM kabi muhim markazlarning energiya samaradorligini oshirish, zaxira tizimlarini to‘g‘ri hisoblash va ularni zamonaviy texnologiyalar asosida modernizatsiya qilish zarurati mavjud bo‘lib, bu bevosita temir yo‘l harakati xavfsizligi va yo‘lovchi tashish samaradorligiga ta'sir qiladi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon olimlari qatorida D. M. Makkoy (2018) temir yo‘l signalizatsiya tizimlarining energiya iste'molini optimallashtirish bo‘yicha tadqiqotlar olib borgan va energiya samaradorligini 20% gacha oshirish mumkinligini ko‘rsatgan [5]. J. K. Smit (2019) Smart Grid texnologiyalarini temir yo‘l elektr ta'minoti tizimlariga integratsiya qilish modellarini taklif qilgan va tizim barqarorligini 15% ga oshirishga erishgan [6]. M. A. Peterson (2020) esa temir yo‘l avtomatika tizimlarining zaxira quvvat manbalarini hisoblash usullarini takomillashtirgan va uzilish vaqtini o‘rtacha 30% ga qisq ...