KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan sa'y-harakatlar natijasida 3D modellash va rekonstruksiya bozorining hajmi 2023-yilda 10 milliard so'mdan oshib, har yili o'rtacha 18% o'sish sur'atlarini ko'rsatmoqda [1]. Global miqyosda esa, 3D rekonstruksiya bozori 2022-yilda 4 milliard AQSh dollarini tashkil etgan va 2030-yilga borib yillik o'rtacha 20% o'sish bilan 16 milliard AQSh dollariga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa ushbu sohaning sanoat, tibbiyot, arxitektura, madaniy merosni saqlash va ko'ngilochar industriyadagi ahamiyatini tasdiqlaydi [2]. Ayniqsa, qurilish sohasida raqamli egizaklar (digital twins) texnologiyasini joriy etish orqali loyiha xarajatlarini 10-15% ga qisqartirish, loyiha muddati kechikishlarini esa 20% gacha kamaytirish imkoniyatlari mavjudligi qayd etilgan [3]. Madaniy meros obyektlarini raqamlashtirish dasturlari doirasida ham so'nggi 3 yilda 500 dan ortiq tarixiy va madaniy obyektlarning 3D modellari yaratilgan, bu esa ularni kelajak avlodlar uchun saqlab qolish va turizmni rivojlantirishda muhim qadamdir [4]. Bugungi kunda haqiqiy dunyo obyektlarini avtomatik ravishda yuqori aniqlikdagi 3D raqamli modellarga aylantirish texnologiyalariga bo'lgan talab misli ko'rilmagan darajada oshgan. Mavjud echimlar ko'pincha murakkab sozlashlar, uzoq vaqt talab etadigan hisoblashlar yoki yuqori malakali mutaxassislar aralashuvini talab qiladi, bu esa ularning keng qo'llanilishini cheklaydi. Ayniqsa, turli xil ma'lumot manbalaridan (masalan, fotogrammetriya, LIDAR, NeRF, Gaussian Splatting) olingan ma'lumotlarni birlashtirgan holda, samarali va ishonchli 3D rekonstruksiya tizimlarini yaratish, shuningdek, renderlash tezligi va model aniqligi o'rtasidagi optimal muvozanatni topish hozirgi tadqiqotlar uchun hal etilmagan muammo bo'lib qolmoqda [5]. Raqamli egizaklar yaratish, virtual reallik va kengaytirilgan reallik ilovalari uchun fotorealistik va tezkor 3D modellarga bo'lgan ehtiyoj ushbu sohada yangi va innovatsion yechimlarni izlashni dolzarb vazifaga aylantirmoqda. Mavzuning o'rganilganlik darajasini tahlil qiladigan bo'lsak, 3D rekonstruksiya sohasida jahon miqyosida ko'plab fundamental tadqiqotlar amalga oshirilgan. Masalan, P. Debevec (1996) fotogrammetriyaga asoslangan 3D modellar yaratishda tasvirga asoslangan renderlash (image-based rendering) usullarini taklif qildi va "Façade" tizimini ishlab chiqdi [ ...