KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda 2023-2024 o‘quv yilida umumta’lim maktablaridagi jami o‘quvchilar soni 6,8 milliondan oshgan bo‘lib, shundan 1,5 milliondan ortig‘ini boshlang‘ich sinf o‘quvchilari tashkil etadi [1]. Bu ko‘rsatkich har yili o‘rtacha 2-3% ga o‘sib bormoqda, shu bilan birga, yosh avlodning intellektual va ijtimoiy-emotsional rivojlanishiga e’tibor tobora kuchaymoqda [2]. Xalqaro miqyosda 2023 yilda ta’limga investitsiyalar hajmi 6,5 trillion AQSH dollariga yetgan bo‘lib, bu ko‘rsatkichning 2030 yilgacha 8 trillion dollarga oshishi kutilmoqda [3]. Ayniqsa, bolalarda yumshoq ko‘nikmalar (soft skills) va yetakchilik sifatlarini shakllantirishga qaratilgan dasturlarga bo‘lgan talab global miqyosda 15% ga oshgan [4]. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining "O‘zbekiston — 2030" strategiyasida ham yoshlarni har tomonlama rivojlantirish, ularda mustaqil fikrlash va tashabbuskorlikni shakllantirish ustuvor vazifa sifatida belgilangan [5]. Ushbu strategik hujjatda ta’lim sifatini oshirish, xususan, maktab o‘quvchilarida kelajakda muvaffaqiyatli yetakchi bo‘lishlari uchun zarur bo‘lgan sifatlarni bolalikdan rivojlantirishga alohida urg‘u berilgan. Bugungi tez o‘zgaruvchan dunyoda, innovatsion g‘oyalar va jamoaviy ishlash ko‘nikmalari muvaffaqiyatning asosiy omillaridan biriga aylangan [6]. Ayniqsa, boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida liderlik sifatlarini shakllantirish kelajakda ularning shaxsiy, ijtimoiy va professional hayotida muvaffaqiyatga erishishlari uchun muhim poydevor yaratadi. Afsuski, O‘zbekiston ta’lim tizimida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida liderlik sifatlarini shakllantirishga qaratilgan maxsus dasturlar va metodikalar yetarli darajada tizimlashtirilmagan [7]. Mavjud o‘quv dasturlari asosan akademik bilimlarni berishga qaratilgan bo‘lib, ijtimoiy-emotsional ko‘nikmalarni rivojlantirish, xususan, liderlik qobiliyatlarini shakllantirish masalasi ko‘pincha e’tibordan chetda qolmoqda [8]. Bu esa maktab bitiruvchilarining keyingi bosqichlarda o‘z salohiyatlarini to‘liq namoyon etishlariga to‘sqinlik qiluvchi omillardan biri bo‘lib, bu boradagi ilmiy-amaliy tadqiqotlarga bo‘lgan ehtiyojni oshiradi. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida liderlik sifatlarini shakllantirish masalasi xalqaro miqyosda ko‘plab tadqiqotlar obyekti bo‘lgan. Misol uchun, Daniel Goleman (1995) o‘zining "Emotsional intellekt" asarida liderlik uchun IQ darajasidan ko‘ra emotsional intelle ...