KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-2024 o‘quv yilida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining matematika fanidan o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari o‘rtacha 68% ni tashkil etgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich xalqaro TIMSS (Trends in International Mathematics and Science Study) tadqiqotlarining o‘rtacha qiymatlaridan 10-15% pastroqdir [1]. Xususan, arifmetik amallarni to‘g‘ri bajarish ko‘nikmalari bo‘yicha o‘quvchilarning 30% ga yaqini oddiy masalalarni yechishda qiyinchiliklarga duch kelgani aniqlangan [2]. Ushbu statistik ma’lumotlar boshlang‘ich sinflarda arifmetik amallarni o‘rgatish metodikalarini takomillashtirish zaruratini ko‘rsatadi, chunki bu ko‘nikmalar keyingi ta’lim bosqichlarida murakkabroq matematik tushunchalarni o‘zlashtirish uchun poydevor hisoblanadi. Matematik savodxonlikni oshirish milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini ta’minlash va yuqori texnologik sohalar uchun malakali kadrlar tayyorlashda hal qiluvchi rol o‘ynaydi [3]. Ushbu mavzu bugungi kunda juda dolzarb bo‘lib, xalqaro ta’lim standartlariga mos keladigan samarali metodikalarni joriy etishga bo‘lgan ehtiyoj tobora ortib bormoqda. An’anaviy o‘qitish usullari o‘quvchilarda matematikaga bo‘lgan qiziqishni susaytirishi, mavhum tushunchalarni o‘zlashtirishda qiyinchiliklar tug‘dirishi hamda amaliy ko‘nikmalarning yetarli darajada shakllanmasligiga olib kelishi mumkin [4]. Mazkur muammolar nafaqat o‘quvchilarning matematik qobiliyatlariga, balki ularning umumiy kognitiv rivojlanishiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu sababli, boshlang‘ich sinflarda arifmetik amallarni o‘rgatishda o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini, bilish jarayonlarini hisobga olgan holda, innovatsion va interfaol metodikalarni joriy etish orqali ta’lim samaradorligini oshirish, ularning mantiqiy fikrlash va muammolarni hal qilish qobiliyatlarini rivojlantirish muhim ahamiyat kasb etadi [5]. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi tahliliga ko‘ra, jahon miqyosida arifmetik amallarni o‘rgatish metodikalariga oid ko‘plab tadqiqotlar o‘tkazilgan. Masalan, Jean Piaget (1954) o‘zining kognitiv rivojlanish nazariyasi orqali bolalarning matematik tushunchalarni yoshga qarab qanday o‘zlashtirishini ochib bergan [6]. Lev Vygotsky (1978) esa ijtimoiy-madaniy nazariyani ishlab chiqib, o‘quvchilarda bilimlarni shakllantirishda o‘qituvchi va tengdoshlar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarning ahamiyati ...