KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda 2023-2024 o‘quv yilida umumta’lim maktablaridagi boshlang‘ich sinf o‘quvchilari soni 3,2 milliondan oshdi [1], bu umumiy maktab o‘quvchilari sonining qariyb 45 foizini tashkil etadi [2]. Shu davrda ona tili va o‘qish savodxonligi faniga ajratilgan o‘quv soatlarining 25-30 foizi til birliklarini, jumladan so‘z turkumlarini o‘rganishga bag‘ishlanadi [3]. Biroq, Milliy ta’lim monitoringi markazi tomonidan o‘tkazilgan so‘rovnomalar natijalariga ko‘ra, 4-sinf bitiruvchilarining 35% atrofida so‘z turkumlari, xususan, sifat tushunchasini aniqlash, ularni matnda to‘g‘ri qo‘llash va nutqda faol ishlatishda sezilarli qiyinchiliklarga duch kelayotgani ma’lum bo‘ldi [4]. Shuningdek, boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari orasida o‘tkazilgan anonim so‘rov natijalariga ko‘ra, respondentlarning 40% dan ortig‘i sifat so‘z turkumini o‘qitishda mavjud metodik materiallarning amaliy jihatdan yetarli emasligi yoki zamonaviy pedagogik yondashuvlarga mos kelmasligini ta’kidlagan [5]. Ushbu statistik ma’lumotlar boshlang‘ich sinflarda “Sifat” so‘z turkumini o‘rganishga bo‘lgan yondashuvlarni qayta ko‘rib chiqish va takomillashtirish zaruratini ko‘rsatadi. Bugungi kunda ta’lim jarayonida o‘quvchilarning kompetensiyalarini shakllantirish, ularning kommunikativ ko‘nikmalarini rivojlantirish ustuvor vazifa sifatida belgilangan [6]. Sifat so‘z turkumini samarali o‘rganish nafaqat grammatik bilimlarni o‘zlashtirish, balki o‘quvchilarning nutqini boyitish, fikrlarni aniq va ifodali bayon etish qobiliyatini rivojlantirish uchun muhim ahamiyatga ega [7]. Mavjud o‘quv dasturlari va metodik qo‘llanmalarda sifatni asosan morfologik jihatdan o‘rganishga urg‘u berilib, uning semantik va funksional xususiyatlari, nutqdagi roli yetarlicha ochib berilmayapti [8]. Bu esa o‘quvchilarning mavzuni yodlab olishiga olib kelib, uni amaliyotda qo‘llashda qiyinchiliklar tug‘dirmoqda. Shuningdek, axborot texnologiyalari va interfaol metodlarning ta’lim jarayoniga integratsiyalashuvi ham ushbu sohada yetarli darajada emas, bu esa boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining mavzuga bo‘lgan qiziqishini pasaytirmoqda va ularning kognitiv rivojlanishiga to‘sqinlik qilmoqda [9]. Ushbu muammolarni hal qilish, “Sifat” so‘z turkumini o‘rganish metodikasini zamonaviy talablar asosida takomillashtirish bugungi kunda dolzarb ilmiy-pedagogik vazifa hisoblanadi. “Sifat” so‘z turkumini o‘qitish metodikasi bo‘yich ...