KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlari mamlakat yalpi ichki mahsulotining (YaIM) 54.9% ini tashkil etgan holda, iqtisodiyotning lokomotivi vazifasini bajardi [1]. Bu ko‘rsatkich, masalan, 2018-yildagi 53.5% ga nisbatan o‘sgan bo‘lib, sektorning iqtisodiy rivojlanishdagi o‘rni mustahkamlanib borayotganini ko‘rsatadi. Jumladan, 2023-yilda jami ish bilan band aholining qariyb 78% i kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sohasida faoliyat yuritgan [1]. Shuningdek, O‘zbekistonda ro‘yxatga olingan 500 mingdan ortiq xo‘jalik subyektlarining 90% dan ortig‘ini aynan kichik tadbirkorlik tashkil etadi [2]. Bu raqamlar, global miqyosda ham kichik va o‘rta biznesning (KO‘B) dunyo YaIMidagi ulushi 50% dan oshishi hamda rivojlanayotgan mamlakatlarda aholining 70% gacha qismini ish bilan ta’minlashi haqidagi umumiy tendensiyalar bilan uyg‘unlashadi [3]. Ushbu raqamlar, kichik biznesning iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashdagi asosiy rolini va uning kelajakdagi salohiyatini yaqqol namoyon etadi. Ushbu mavzuning hozirgi sharoitda ahamiyati O‘zbekistonda bozor islohotlarining chuqurlashishi, iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va aholi farovonligini oshirish zarurati bilan chambarchas bog‘liq. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik, ayniqsa, yangi ish o‘rinlari yaratish, raqobat muhitini shakllantirish, innovatsiyalarni joriy etish va mahalliy ishlab chiqarishni rivojlantirish orqali makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi [5]. Biroq, ushbu sektorda hali ham byurokratik to‘siqlar, moliyalashtirish muammolari, zamonaviy texnologiyalardan foydalanishdagi cheklovlar va kadrlar malakasi bilan bog‘liq bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. Ayniqsa, pandemiyadan keyingi davrda iqtisodiy tiklanishni jadallashtirish va global raqobatbardoshlikni oshirish uchun kichik biznesni qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini yanada takomillashtirish zarurati ortmoqda. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning nazariy asoslari va amaliy ahamiyati jahon miqyosidagi ko‘plab iqtisodchilar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Jozef Shumpeter (1934) o‘zining "Iqtisodiy rivojlanish nazariyasi" asarida tadbirkorlikni iqtisodiy o‘sishning asosiy drayveri sifatida ta’riflab, innovatsiyalar va "ijodiy vayronkorlik" orqali yangi bozorlar yaratishdagi rolini yoritgan [6]. Piter Draker (1985) tadbir ...