KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida chet tillarini o‘rganishga bo‘lgan talab so‘nggi yillarda sezilarli darajada oshib bormoqda, xususan, 2023-yilda chet tillari kurslarida o‘qiyotgan talabalar soni 2020-yilga nisbatan 45% ga o‘sgani qayd etilgan [1]. Bu o‘sish, mamlakatning global iqtisodiy integratsiyasi va xalqaro hamkorlikni kengaytirishga intilishi bilan bevosita bog‘liq. Jahon miqyosida esa, onlayn til o‘rganish bozori 2022-yilda 16.2 milliard AQSh dollarini tashkil etgan bo‘lib, 2030-yilga kelib 52.8 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa til o‘qitish sohasiga kiritilayotgan investitsiyalar va yangi metodologiyalarga bo‘lgan ehtiyojning ortib borayotganini ko‘rsatadi [2]. Chet tillarni o‘qitishda retseptiv (tinglab tushunish va o‘qish) hamda ishlab chiqarish (gapirish va yozish) ko‘nikmalarining integratsiyasi til o‘rganuvchilarning kompleks kommunikativ malakalarini rivojlantirishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Mazkur yondashuv tilni faqatgina qoidalar yig‘indisi sifatida emas, balki real hayotiy vaziyatlarda samarali qo‘llash vositasi sifatida o‘zlashtirishga yordam beradi, bu esa bitiruvchilarning xalqaro mehnat bozorida raqobatbardoshligini 30% ga oshirish imkonini beradi [3]. Mavzuning dolzarbligi shundaki, til o‘qitish metodologiyasida kommunikativ kompetentlikni rivojlantirishga qaratilgan yangi pedagogik yondashuvlar sharoitida retseptiv va ishlab chiqarish ko‘nikmalarini ajratib o‘qitishdan voz kechish talab etilmoqda. Bugungi kunda O‘zbekiston ta’lim tizimida chet tili darslarida ba’zan ushbu ko‘nikmalar o‘rtasidagi nomutanosiblik saqlanib qolmoqda, masalan, grammatik qoidalar va so‘z yodlashga ko‘proq e’tibor qaratilib, real kommunikativ vaziyatlarda tilni qo‘llash imkoniyatlari cheklanib qolmoqda. Bu esa talabalarning tilni faqat nazariy jihatdan bilishi, amaliy ko‘nikmalarning esa yetarli darajada rivojlanmasligi kabi muammolarga olib keladi. Natijada, bitiruvchilarning xalqaro standartlarga mos kommunikativ ko‘nikmalarga ega bo‘lmasligi ishga joylashishda qiyinchiliklarni yuzaga keltiradi, masalan, O‘zbekistonda xalqaro miqyosdagi ish beruvchilarning 60%i til bilish darajasi yetarli bo‘lmagan nomzodlarni rad etishadi [4]. Shu sababli, retseptiv va ishlab chiqarish ko‘nikmalarini integratsiyalashgan holda o‘qitish O‘zbekistonning ta’lim sohasidagi ustuvor vazifalaridan biri hisoblanadi va mamlakatning global miqyosdagi ...