KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda 2023-yil yakunlari bo'yicha ruhiy salomatlik bilan bog'liq muammolar, xususan, stress va diqqatni jamlash qiyinchiliklari bilan murojaat qilganlar soni 2022-yilga nisbatan 15% ga oshgan [1]. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma'lumotlariga ko'ra, global miqyosda diqqat yetishmovchiligi va giperaktivlik buzilishi (DEHB) dan aziyat chekadiganlar aholining 5-7% ini tashkil etadi [2]. Shu bilan birga, zamonaviy jamiyatda ma'lumotlar oqimining keskin oshishi "kognitiv yuklama" ni sezilarli darajada kuchaytirib, insonlarning diqqatini bir nuqtaga jamlash qobiliyatini pasaytirmoqda. Masalan, Deloitte tadqiqotiga ko'ra, o'rtacha ishchi kunining 25% gacha bo'lgan qismi diqqatni chalg'ituvchi omillar bilan o'tadi, bu esa umumiy ish samaradorligini 21% ga kamaytiradi [3]. Bu holat nafaqat shaxsiy samaradorlikka, balki ijtimoiy munosabatlar va professional faoliyatga ham salbiy ta'sir ko'rsatadi, natijada yuqori stress darajasi, qaror qabul qilishda qiyinchiliklar va ma'suliyatni o'z zimmasiga olishdan qochish holatlari ko'paymoqda [4]. Diqqat va iroda inson psixikasining fundamental jarayonlari bo'lib, har qanday samarali faoliyatning asosi hisoblanadi. Bugungi raqamli asrda, axborot shovqini va doimiy aloqa imkoniyatlari shaxsning diqqatini jamlash va irodaviy harakatlarni amalga oshirish qobiliyatini sinovdan o'tkazmoqda. Global pandemiya davri va keyingi iqtisodiy o'zgarishlar sharoitida o'zgaruvchan vaziyatlarga moslashish, maqsadlarni belgilash va ularga erishish uchun kuchli iroda va barqaror diqqat yanada dolzarblik kasb etdi [5]. Ayni paytda, O'zbekistonning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi sharoitida, yosh avlodda diqqatni jamlash va o'zini nazorat qilish ko'nikmalarini shakllantirish, ularning raqobatbardoshligini oshirish masalasi muhim ahamiyatga ega. Mavjud ta'lim tizimida diqqat va irodani rivojlantirishga qaratilgan kompleks yondashuvlarning yetishmasligi hamda bu yo'nalishdagi ilmiy tadqiqotlarning cheklanganligi ushbu mavzuni yanada dolzarb qiladi [6]. Diqqat va irodaning nazariy asoslari va amaliy jihatlari jahon ilmiy adabiyotida keng o'rganilgan. Ivan Pavlov (1927) o'zining shartli reflekslar nazariyasi orqali diqqatning neyrofiziologik asoslarini ochib bergan bo'lsa, uning tadqiqotlari diqqatni fiziologik jarayonlar bilan bog'liqligini ko'rsatgan [7]. Daniel Kahneman (2011) "Thinking, Fast and Slow" asarida diqqatning ...