KURS ISHI

KIRISH Jahon ekoturizm bozori hajmi 2022-yilda 200 milliard AQSh dollaridan oshdi va 2030-yilga borib yillik o'rtacha 14.3% o'sish sur'ati bilan 600 milliard AQSh dollariga yetishi kutilmoqda [1]. Bu global miqyosda ekologik toza sayohatlarga bo'lgan talabning oshib borayotganini ko'rsatadi. O'zbekistonda turizm sektori so'nggi yillarda jadal rivojlanmoqda; 2023-yilda mamlakatga tashrif buyurgan xorijiy sayyohlar soni 6.6 milliondan oshdi [2], bu esa 2016-yilga nisbatan qariyb 3 barobar ko'pdir. Biroq, bu o'sish asosan madaniy-tarixiy yo'nalishlarga qaratilgan bo'lib, ekoturizmning ulushi hali ham past darajada, taxminan umumiy turizm oqimining 5-7% ni tashkil etadi [3]. Mamlakatning noyob tabiiy landshaftlari, flora va faunasining boyligi (masalan, Zomin, Ugam-Chotqol milliy bog'lari, Orol dengizi hududlari), shuningdek, ekologik muammolar bilan kurashish zarurati ekoturizmni rivojlantirish uchun katta salohiyat yaratadi. Bu esa barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishda muhim omil bo'lishi mumkin. Bugungi kunda O'zbekistonda ekoturizmni rivojlantirish masalasi nafaqat iqtisodiy, balki ekologik va ijtimoiy nuqtai nazardan ham o'ta dolzarbdir. Iqlim o'zgarishi, biologik xilma-xillikning yo'qolishi va mahalliy jamoalarning iqtisodiy qiyinchiliklari kabi global muammolar ekoturizm orqali hal etilishi mumkin bo'lgan imkoniyatlarni ochib beradi [4]. Hozirda O'zbekistonda ekoturizm salohiyatidan to'liq foydalanilmayapti; infratuzilma yetishmovchiligi, malakali kadrlar tanqisligi, marketing strategiyalarining sustligi va huquqiy bazaning takomillashmaganligi kabi bir qator muammolar mavjud [5]. Ushbu muammolar ekoturizmning O'zbekistonning iqtisodiy o'sishi va atrof-muhitni muhofaza qilishga qo'shishi mumkin bo'lgan hissasini cheklamoqda. Shuning uchun, mamlakatda ekoturizmni barqaror rivojlantirish bo'yicha ilmiy asoslangan yechimlar va strategik yo'nalishlarni ishlab chiqish zarurati tobora ortib bormoqda. Ekoturizm va barqaror turizm sohasidagi xalqaro ilmiy tadqiqotlar keng qamrovli bo'lib, bir qator taniqli olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Masalan, D.B. Weaver (2001) o'z tadqiqotlarida ekoturizmning nazariy asoslari va uning barqarorlik prinsiplari bilan bog'liqligini atroflicha tahlil qilib, ekoturizmning to'g'ri ta'rifini berishga va uni boshqa turizm turlaridan ajratishga katta hissa qo'shgan [6]. M. Ceballos-Lascuráin (1996) ekoturizmning boshla ...