KURS ISHI

KIRISH Mehnat faoliyati inson hayotining ajralmas qismi bo‘lib, uning samaradorligi va xavfsizligi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning asosiy omillaridan hisoblanadi. Bugungi kunda ishlab chiqarish muhitida ishchilarning sog‘lig‘i va xavfsizligini ta’minlash nafaqat huquqiy va axloqiy majburiyat, balki korxonalar raqobatbardoshligini oshirishning muhim strategik vositasiga aylangan. O'zR Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda O'zbekistonda mehnat sharoitlari tufayli yuzaga kelgan kasb kasalliklari soni 2022 yilga nisbatan 8.7% ga oshgan [1]. Shuningdek, Davlat mehnat inspeksiyasi statistikasi shuni ko'rsatadiki, ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklari tufayli mamlakat iqtisodiyotiga har yili taxminan 1.5 milliard AQSH dollari miqdorida zarar yetkaziladi, bu esa ishlab chiqarish samaradorligini pasaytirib, ishchi kuchi yo‘qotishlariga sabab bo‘ladi [2]. Xalqaro mehnat tashkiloti (XMT) ma'lumotlariga ko'ra esa, global miqyosda har yili 2.78 million kishi mehnat bilan bog'liq baxtsiz hodisalar yoki kasalliklar tufayli vafot etadi, va 374 million kishi jarohatlanadi, bu esa dunyo yalpi ichki mahsulotining qariyb 3.9% ini tashkil etadi [3]. Bu raqamlar faoliyat xavfsizligini ta'minlash va ish muhitini ergonomik jihatdan optimallashtirish zaruratini yaqqol ko'rsatmoqda. Ushbu tadqiqot mavzusi, ya'ni faoliyat xavfsizligini ta'minlashning ergonomik ko'rsatkichlarini tahlil qilish, ayniqsa hozirgi globallashuv va texnologik inqilob davrida alohida ahamiyat kasb etadi. Tezkor o'zgaruvchan ish muhiti, yangi texnologiyalar va ishlab chiqarish jarayonlarining murakkablashuvi ergonomik muammolarni kuchaytirmoqda. Ko'pgina korxonalarda ish joylari dizayni, asbob-uskunalardan foydalanish va mehnat jarayonlarini tashkil etishda inson omili, xususan, insonning fizikaviy va kognitiv imkoniyatlari yetarli darajada hisobga olinmaydi. Natijada, biomexanik stresslar, ortiqcha jismoniy yuklanish, noto'g'ri ish holatlari kabi omillar kasb kasalliklarining, xususan, mushak-skelet kasalliklarining ortishiga olib kelmoqda. O'zbekistonda mehnatni muhofaza qilish tizimini modernizatsiya qilish va xalqaro standartlarga moslashtirish jarayonida ergonomik yondashuvlarni integratsiya qilish hal etilmagan dolzarb muammo bo'lib qolmoqda. Mavjud tizimlarda ishchilarning faoliyat xavfsizligi va sog'lig'ini ta'minlashda an'anaviy yondashuvl ...