KURS ISHI

KIRISH Geodezik tashkilotlarda xo‘jalik hisobi va ishlab chiqarishni boshqarishda hisobga olish va hisobot berish hamda iqtisodiy tahlil qilish masalasi bugungi kunda global miqyosda ham, O‘zbekiston miqyosida ham alohida dolzarblikka ega. Dunyoda geodezik va kartografik xizmatlar bozori hajmi 2023-yilda 45 milliard AQSh dollaridan oshgani va yillik o‘rtacha 7,5% o‘sish sur’ati bilan 2030-yilga borib 75 milliard AQSh dollariga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu o‘sish sur’ati geodezik faoliyatning iqtisodiy tizimdagi ahamiyatini yaqqol ko‘rsatadi. O‘zbekistonda esa, Kadastr agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda davlat kadastrlari yuritish va geodezik ishlarni amalga oshirishdan olingan daromadlar 850 milliard so‘mni tashkil etgan, bu 2022-yilga nisbatan 18% ga ko‘pdir [2]. Shuningdek, respublikada jami 300 dan ortiq geodezik va kartografik faoliyat bilan shug‘ullanuvchi tashkilotlar faoliyat yuritadi, ularning samaradorligini oshirish iqtisodiy o‘sishning muhim omillaridan biridir [3]. Mazkur sohaning jadal rivojlanishi, raqamli texnologiyalarning joriy etilishi va investitsion loyihalarning ko‘payishi geodezik tashkilotlarda xo‘jalik hisobi, boshqaruv, hisobot berish va iqtisodiy tahlil tizimlarini yanada takomillashtirishni talab qilmoqda. Ushbu mavzuning dolzarbligi geodezik tashkilotlarning samaradorligini oshirish, resurslardan oqilona foydalanish va raqobatbardoshligini ta’minlash zarurati bilan belgilanadi. Zamonaviy sharoitlarda hisobga olish va hisobot berish jarayonlarining shaffofligi, aniqligi va operativligi boshqaruv qarorlari qabul qilishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. An’anaviy hisobga olish usullari ko‘pincha geodezik ishlarning o‘ziga xos xususiyatlari, xususan, loyihaviy xarakteri, yuqori xarajatli asbob-uskunalar talabi va mavsumiy omillar kabi jihatlarni yetarlicha aks ettira olmaydi. Natijada, ishlab chiqarish xarajatlarini aniq nazorat qilish, rentabellikni baholash va moliyaviy barqarorlikni prognoz qilishda muammolar yuzaga keladi. Iqtisodiy tahlilning yetarli darajada rivojlanmaganligi esa risklarni baholash, investitsiya loyihalarining samaradorligini asoslash va strategik rivojlanish rejalarini ishlab chiqishda kamchiliklarga olib keladi. Bu esa geodezik tashkilotlarning faoliyatini boshqarishda mavjud bo‘lgan muhim bo‘shliqni to‘ldirish va yangi, samarali yondashuvlarni joriy etishni taqozo etadi. Geodezik tashkilotl ...