KURS ISHI

KIRISH So'nggi yillarda global geodeziya va kartografiya bozori sezilarli o'sishni namoyish etmoqda. Masalan, 2023-yilda jahon geodeziya uskunalari va xizmatlari bozori hajmi 10,5 milliard dollarni tashkil etib, yillik o'rtacha 7,2% o'sish prognozi bilan 2030-yilga borib 17,2 milliard dollarga yetishi kutilmoqda [1]. Bu o'sish shaharsozlik, infratuzilma loyihalari, yer resurslarini boshqarish va kosmik tadqiqotlardagi talabning ortishi bilan bog'liq. O'zbekistonda esa 2023-yilda "O'zbekkosmos" agentligi tomonidan kosmik texnologiyalar va geodezik xizmatlarni rivojlantirishga qaratilgan investitsiyalar hajmi 200 milliard so'mdan oshdi, bu so'nggi besh yildagi eng yuqori ko'rsatkichdir [2]. Xususan, qurilish sohasidagi faollikning oshishi, qishloq xo'jaligida yerlarni raqamlashtirish dasturlari va kadastr xizmatlariga bo'lgan ehtiyoj geodezik tashkilotlar faoliyatining kengayishiga olib kelmoqda, shu bilan birga ularning moliyaviy barqarorligi va samaradorligini ta'minlash muhim ahamiyat kasb etadi. Bu kontekstda geodezik tashkilotlarda xo‘jalik hisobi va ishlab chiqarishni boshqarishda hisobga olish va hisobot berish, shuningdek, iqtisodiy tahlil qilish mexanizmlarini takomillashtirish zarurati yanada dolzarblashmoqda. Hozirgi kunda aksariyat geodezik tashkilotlarda an'anaviy hisobga olish usullari qo'llanilishi, zamonaviy axborot texnologiyalaridan yetarlicha foydalanilmasligi, xarajatlarni optimallashtirish va resurslardan samarali foydalanish bo'yicha chuqur iqtisodiy tahlillar yetishmasligi kabi muammolar mavjud [3]. Natijada, korxona faoliyatining real moliyaviy holatini aniq aks ettira olmaslik, investitsion qarorlar qabul qilishda xatoliklarga yo'l qo'yish va raqobatbardoshlikni oshirish imkoniyatlarini boy berish hollari kuzatilmoqda. Ushbu kurs ishi aynan shu bo'shliqlarni to'ldirishga va geodezik tashkilotlarda moliyaviy-xo'jalik faoliyatini boshqarishning samaraliroq yo'llarini taklif etishga qaratilgan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha xalqaro miqyosda ko'plab olimlar tomonidan tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, **Kaplan, R. S.** va **Cooper, R.** (1986) "Faoliyatga asoslangan xarajatlar hisobi (ABC)" metodologiyasini taklif qilib, xarajatlarni mahsulot yoki xizmatlarga aniq taqsimlash imkonini berganlar [4]. **Porter, M. E.** (1985) strategik boshqaruv va raqobat ustunligi nazariyalarini ishlab chiqishda, xususan, "qiymat zanjiri" t ...