KURS ISHI

KIRISH Hayvonlarda gematologik ko‘rsatkichlarning kasalliklarni aniqlashdagi ahamiyati butun dunyo bo‘ylab veterinariya tibbiyotida o‘sib borayotgan dolzarb muammo hisoblanadi. Global miqyosda veterinariya diagnostikasi bozori 2023-yilda 3.2 milliard dollarni tashkil etib, 2028-yilga borib 5.7 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, yillik o‘rtacha o‘sish sur’ati (CAGR) 12.3% ni tashkil etadi [1]. Xususan, O‘zbekistonda chorvachilik va parrandachilik mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 2023-yilda 107.5 trillion so‘mga yetdi, bu esa veterinariya xizmatlariga bo‘lgan talabning ortishiga olib kelmoqda [2]. So‘nggi besh yilda mamlakatda qoramol soni 12.8%, mayda shoxli mollar 15.6% ga o‘sgan, bu esa hayvonlarning salomatligini saqlash va kasalliklarni erta aniqlash muhimligini yanada kuchaytiradi [3]. Veterinariya diagnostikasi, jumladan, gematologik tahlillar hayvonlar populyatsiyasining sog‘lig‘ini nazorat qilish, iqtisodiy yo‘qotishlarni kamaytirish va oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashda hal qiluvchi rol o‘ynaydi [4]. Ushbu mavzu hozirgi kunda ayniqsa ahamiyatli, chunki globallashuv va iqlim o‘zgarishlari fonida yangi kasalliklar paydo bo‘lishi va mavjud infeksiyalarning tarqalish tezligi oshmoqda. Veterinariya diagnostikasidagi aniq va tezkor tahlillar, ayniqsa gematologik ko‘rsatkichlar, kasalliklarning dastlabki bosqichlarida aniqlash, tegishli davolash choralarini ko‘rish va epidemiyalarning oldini olish imkonini beradi. Bugungi kunda qishloq xo‘jaligining jadal rivojlanishi va oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligiga bo‘lgan talabning ortishi sharoitida, hayvonlar kasalliklarini erta tashxislash nafaqat iqtisodiy samaradorlikni oshiradi, balki zoonoz kasalliklarning insonlarga yuqish xavfini ham kamaytiradi. Biroq, mavjud diagnostika usullarini takomillashtirish, mahalliy sharoitlarga moslashgan yangi yondashuvlarni ishlab chiqish va veterinariya mutaxassislarining malakasini oshirish bo‘yicha hal etilmagan muammolar mavjud [5]. Ayniqsa, respublikamizda diagnostika imkoniyatlarini kengaytirish va zamonaviy usullarni amaliyotga tatbiq etish zarurati sezilmoqda. Hayvonlarda gematologik ko‘rsatkichlarning kasalliklarni aniqlashdagi ahamiyati global miqyosda ko‘plab yetakchi olimlar tomonidan keng o‘rganilgan. Masalan, doktor J. D. Jain (2019) o‘z tadqiqotlarida sigirlarda mastit kasalligini erta tashxislashda leykotsitlar soni va leykogrammaning aha ...