KURS ISHI

KIRISH Hayvonlarda kasalliklarni aniqlashda gematologik ko‘rsatkichlarning ahamiyati butun dunyo bo‘ylab veterinariya tibbiyotida o‘sib bormoqda. Jahon bozorida hayvon diagnostikasi bozorining hajmi 2023-yilda 3.7 milliard AQSh dollarini tashkil etgan bo‘lib, 2029-yilga borib bu ko‘rsatkich 6.3 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa yillik o‘sish sur’ati (CAGR) 9.2% ni tashkil etadi [1]. Ushbu o‘sishning asosiy qismi kasalliklarni erta aniqlash va davolashga bo‘lgan ehtiyojning ortishi bilan bog‘liqdir. O‘zbekistonda esa veterinariya sohasidagi xizmatlar hajmi so‘nggi besh yilda o‘rtacha 12% ga o‘sgan, jumladan, diagnostika xizmatlari ulushi 2023-yilda umumiy veterinariya xizmatlarining 25% ini tashkil etdi [2]. Bu raqamlar hayvon sog‘lig‘ini saqlashda diagnostik usullarning, xususan, gematologik tahlillarning muhim rolini ko‘rsatadi. Chorvachilik mamlakat iqtisodiyotining muhim sektori bo‘lib, uning yalpi ichki mahsulotidagi ulushi 2023-yilda 14% ga yetdi [3]. Hayvonlar kasalliklari natijasida yuzaga keladigan iqtisodiy yo‘qotishlar esa yiliga o‘rtacha 300 million dollarni tashkil etadi, bu esa diagnostik usullarning samaradorligini oshirish zarurligini ko‘rsatadi [4]. Mazkur mavzu hozirgi kunda juda dolzarb bo‘lib, bir qator hal etilmagan muammolarni o‘z ichiga oladi. Veterinariya amaliyotida ko‘plab kasalliklar, ayniqsa, infektsion va yallig‘lanish xarakteridagi kasalliklar dastlabki bosqichlarda aniqlanmasdan, surunkali holatga o‘tib ketmoqda. Bu esa davolash xarajatlarini oshirib, hayvonlarning mahsuldorligini keskin pasaytiradi. Misol uchun, yirik shoxli mollarda babezioz kasalligi o‘z vaqtida aniqlanmasa, o‘lim ko‘rsatkichi 40% dan oshishi mumkin [5]. Kichik fermer xo‘jaliklarida esa yuqori aniqlikdagi diagnostik usullar yetarlicha qo‘llanilmayotgani sababli kasalliklar tarqalishi tezlashib, umumiy iqtisodiy zarar 20-25% ga ortmoqda [6]. Shuningdek, mavjud diagnostika usullari, jumladan gematologik tahlillar natijalarini talqin qilishda standartlashtirish va mahalliy normalarni hisobga olishda ba’zi kamchiliklar mavjud. Har bir hayvon turining o‘ziga xos fiziologik xususiyatlari va mintaqaviy omillar (iqlim, oziqlanish) gematologik ko‘rsatkichlarga ta’sir qilganligi sababli, diagnostik chegaralarni aniq belgilash dolzarb vazifadir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda ancha yuqori bo‘lsa-da, aniq bo‘shliqlar mavjud. Miso ...